Những Phương Thức Giải Quyết Tranh Chấp Đất Đai Theo Quy Định Năm 2026

1. Tranh Chấp Đất Đai và Giải Quyết Tranh Chấp Đất Đai: Những Điều Cần Biết

1.1. Khái Niệm Tranh Chấp Đất Đai

Theo Hiến pháp 2013, đất đai thuộc sở hữu toàn dân, và Nhà nước thực hiện quyền quản lý thống nhất. Mặc dù quyền sở hữu đất không được công nhận, quyền sử dụng và hưởng lợi từ đất đai lại là vấn đề phổ biến trong các tranh chấp.

Căn cứ Khoản 47 Luật Đất đai 2024 quy định: "Tranh chấp đất đai là mâu thuẫn về quyền, nghĩa vụ giữa các bên trong quan hệ sử dụng đất."

Như vậy, có thể hiểu tranh chấp đất đai là sự bất đồng về quyền sử dụng và lợi ích từ đất. Tranh chấp đất đai không phải về quyền sở hữu mà là quyền quản lý, sử dụng và hưởng lợi từ đất đai — tài sản đặc biệt dưới sự quản lý của Nhà nước.

1.2. Quy Trình và Thẩm Quyền Giải Quyết Tranh Chấp Đất Đai Theo Quy Định

Giải quyết tranh chấp đất đai là hoạt động của cơ quan có thẩm quyền nhằm khôi phục trật tự pháp lý, xác định quyền lợi của các bên và bảo đảm thực thi pháp luật.

Cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai bao gồm:

• UBND cấp huyện, tỉnh

• Tòa án Nhân Dân

• Trọng tài Thương mại (bổ sung mới trong Luật Đất đai 2024)

2. Đặc Điểm Đặc Thù Của Tranh Chấp Đất Đai

Tranh chấp đất đai có những đặc điểm riêng biệt mà không phải vụ việc nào cũng dễ dàng giải quyết:

• Các bên chỉ có quyền sử dụng đất, không phải quyền sở hữu.

• Đối tượng tranh chấp chủ yếu liên quan đến quyền sử dụng, nghĩa vụ, và lợi ích, chứ không phải quyền sở hữu.

• Vụ việc thường kéo dài và phức tạp do liên quan đến lịch sử sử dụng đất và hồ sơ quản lý không rõ ràng.

• Tranh chấp đất đai ảnh hưởng đến không chỉ các bên liên quan mà còn đến công tác quản lý đất đai của Nhà nước.

3. Các Dạng Tranh Chấp Đất Đai Phổ Biến

Tranh chấp đất đai có thể phân loại theo bản chất pháp lý và thực tế:

• Tranh chấp quyền sử dụng đất: Ai có quyền sử dụng hợp pháp?

• Tranh chấp quyền và nghĩa vụ trong quá trình sử dụng đất: Liên quan đến giao dịch, bồi thường, giải phóng mặt bằng...

• Tranh chấp mục đích sử dụng đất: Xác định mục đích sử dụng đất.

Một số tranh chấp phổ biến:

• Tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất

• Tranh chấp hợp đồng cho thuê, thế chấp

• Tranh chấp thừa kế đất đai

• Tranh chấp ranh giới đất và lấn chiếm

• Tranh chấp đòi lại đất cũ

4. Phương Thức Giải Quyết Tranh Chấp Đất Đai

Theo quy định của Luật Đất đai 2024, có nhiều phương thức giải quyết tranh chấp đất đai, từ cơ bản đến phức tạp:

4.1. Tự Hòa Giải

Các bên tự thương lượng, tìm kiếm giải pháp chung. Nếu hòa giải thành công, tranh chấp sẽ kết thúc. Nếu không, chuyển sang các bước tiếp theo.

4.2. Giải Quyết Tại UBND

Áp dụng cho những tranh chấp không có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Người dân có thể yêu cầu UBND cấp huyện/tỉnh giải quyết. Nếu không đồng ý, có thể khiếu nại hoặc khởi kiện.

4.3. Khởi Kiện Tại Tòa Án Nhân Dân

Áp dụng đối với các tranh chấp có Sổ đỏ hoặc giấy tờ hợp pháp. Tòa án thụ lý, hòa giải và xét xử theo thủ tục tố tụng dân sự hoặc hành chính.

Tranh chấp đất đai không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi cá nhân mà còn tác động lớn đến công tác quản lý đất đai của Nhà nước. Để tránh rủi ro và bảo vệ quyền lợi hợp pháp, việc nắm vững quy định và các thủ tục giải quyết tranh chấp là vô cùng quan trọng.

Nếu bạn gặp phải tranh chấp đất đai hoặc cần tư vấn về các bước khởi kiện, hòa giải, thu thập chứng cứ, hoặc soạn đơn, đừng để vấn đề kéo dài hãy liên hệ ngay với Luật sư Hoàng Đức qua Hotline: 1900.633.268 để nhận hỗ trợ nhanh chóng và chính xác.