Cấu thành tội cưỡng đoạt tài sản và hành vi phong tỏa sổ tiết kiệm của nhân viên ngân hàng

Chào bạn,

Bản chất cấu thành của tội cưỡng đoạt tài sản

Khoản 1 Điều 170 Bộ luật Hình sự quy định:

“1. Người nào đe doạ sẽ dùng vũ lực hoặc có thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.”

Theo quy định trên, dấu hiệu bắt buộc của tội phạm là hành vi đe dọa hoặc có thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác cùng với mục đích chiếm đoạt tài sản; điều luật không đòi hỏi phải có hậu quả thiệt hại xảy ra. Vì vậy, tội cưỡng đoạt tài sản là tội phạm có cấu thành hình thức, không phải cấu thành vật chất. Tội phạm được coi là hoàn thành ngay khi người phạm tội thực hiện hành vi uy hiếp tinh thần nhằm chiếm đoạt tài sản, không phụ thuộc vào việc đã chiếm đoạt được tài sản hay chưa. Việc có chiếm đoạt được hay không và giá trị tài sản chỉ ảnh hưởng đến khung hình phạt và việc quyết định hình phạt.

Hành vi phong tỏa sổ tiết kiệm của 4 nhân viên ngân hàng

Việc phong tỏa trái phép sổ tiết kiệm trị giá 2,1 tỷ đồng khiến nạn nhân không thể sử dụng khoản tiền của mình, từ đó bị gây áp lực, lo sợ thiệt hại để phải trả khoản nợ 140 triệu đồng không có thật. Hành vi này có thể được xem là “thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần” theo khoản 1 Điều 170. Mục đích “nhằm chiếm đoạt tài sản” thể hiện ở việc 4 nhân viên đòi khoản nợ không tồn tại, tức không có căn cứ để yêu cầu nạn nhân giao tiền. Do đó, 4 nhân viên ngân hàng có khả năng cao phải chịu trách nhiệm hình sự về tội cưỡng đoạt tài sản, kể cả khi chưa chiếm đoạt được số tiền 140 triệu đồng.

Tuy nhiên, để kết tội, cơ quan tiến hành tố tụng vẫn phải chứng minh được:

(i) Việc phong tỏa là trái phép và được dùng làm công cụ gây áp lực;

(ii) Có yêu cầu nạn nhân trả tiền gắn với việc phong tỏa (tin nhắn, ghi âm, lời khai, nhân chứng…);

(iii) Các nhân viên biết rõ khoản nợ không có thật. Nếu không chứng minh được mục đích chiếm đoạt thì hành vi có thể bị xem xét xử lý ở trách nhiệm kỷ luật, dân sự hoặc tội danh khác.

Về đồng phạm và khung hình phạt

Việc 4 nhân viên cấu kết, bàn bạc thực hiện hành vi có thể bị xác định là đồng phạm theo Điều 17 Bộ luật Hình sự, thậm chí thuộc trường hợp “có tổ chức” và bị xử lý theo khoản 2 Điều 170 (phạt tù từ 03 năm đến 10 năm). Ngoài ra, giá trị tài sản mà các đối tượng nhằm chiếm đoạt là 140 triệu đồng, thuộc mức từ 50 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng, cũng là tình tiết định khung tại khoản 2 Điều 170. Việc xác định cụ thể khung hình phạt, vai trò của từng người sẽ do cơ quan có thẩm quyền đánh giá dựa trên chứng cứ của vụ án.

Việc trả lại sổ tiết kiệm sau 3 tháng

4 nhân viên chỉ trả lại sổ vì không thực hiện được ý đồ, không phải tự nguyện chấm dứt việc phạm tội nên không thuộc trường hợp tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội (Điều 16 Bộ luật Hình sự) để được miễn trách nhiệm hình sự. Việc trả lại sổ chỉ có thể được cân nhắc là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự (khắc phục hậu quả) theo Điều 51 Bộ luật Hình sự khi quyết định hình phạt.

Nếu bạn muốn tư vấn cụ thể hơn về vấn đề này, hãy liên hệ trực tiếp với Luật sư để trình bày sự việc. Số điện thoại: 0919.989.876 (Luật sư Tuấn Anh).

Luật sư chờ phản hồi từ bạn.

Để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của mình:

    Quý khách hàng vui lòng liên hệ trực tiếp với luật sư qua số điện thoại 091 998 9876

-        Luật sư tư vấn miễn phí;

-        Luật sư tư vấn hướng giải quyết, nhận định pháp lý;

-        Phí dịch vụ luật sư công khai, minh bạch. 

NHẤN ĐỂ GỌI LUẬT SƯ:  091 998 9876

-         LUẬT SƯ LÊ TUẤN ANH

-        Địa chỉ: Số 203 Cộng Hoà, phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.

-        Điện thoại: 091 998 9876

-        Website: https://luậtsư.net/

Luật sư Lê Tuấn Anh.

Chào anh chị!

Cần hỗ trợ tư vấn anh chị vui lòng liên hệ Luật sư Lê Tiến Dụng - Giám đốc chi nhánh Công ty Luật Viên Minh

Số điện thoại: 0989.203.511

Trân trọng!

Luật sư Lê Tiến Dụng.

Chào bạn, Hãng Luật Chân Thiện Mỹ tư vấn sơ bộ cho bạn tham khảo như sau:

1. Căn cứ Điều 170 Bộ luật Hình sự, người nào đe dọa sẽ dùng vũ lực hoặc có thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản thì phạm tội cưỡng đoạt tài sản.

Căn cứ Điều 15 Bộ luật Hình sự, phạm tội chưa đạt là cố ý thực hiện tội phạm nhưng không thực hiện được đến cùng vì những nguyên nhân ngoài ý muốn của người phạm tội.

Căn cứ Điều 16 Bộ luật Hình sự, tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội là tự mình không thực hiện tội phạm đến cùng, tuy không có gì ngăn cản.

2. Qua sự việc của bạn, tội cưỡng đoạt tài sản là tội phạm có cấu thành hình thức, không phải cấu thành vật chất. Tội phạm được coi là hoàn thành ngay khi người phạm tội thực hiện hành vi uy hiếp tinh thần nhằm chiếm đoạt tài sản, không phụ thuộc vào việc đã chiếm đoạt được tài sản hay chưa. Việc có chiếm đoạt được hay không và giá trị tài sản chỉ ảnh hưởng đến khung hình phạt và việc quyết định hình phạt. Với dữ kiện đã nêu, bốn nhân viên có khả năng cao nhất bị truy cứu trách nhiệm về tội cưỡng đoạt tài sản theo khoản 1 Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015, với vai trò đồng phạm theo Điều 17. Nếu chứng minh được tính có tổ chức, hình phạt có thể là khoản 2 Điều 170 Bộ luật Hình sự. Để kết luận chắc chắn hơn, cần làm rõ ngân hàng có phải doanh nghiệp nhà nước hay không, nội dung trao đổi giữa các bên có lời đe dọa cụ thể hay không, có giấy tờ giả hay không, và mức độ tổ chức của nhóm. Nội dung trên chỉ mang tính phân tích sơ bộ.

3. Hãy liên hệ với Luật sư để có thể bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bạn.

Nếu bạn cần luật sư giúp đỡ, hãy liên hệ ngay với:
Luật sư Ngô Đình Nhiên – Cộng sự cấp cao tại Hãng Luật Chân Thiện Mỹ – Thuộc Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh
Gọi ngay/Zalo: 0919.183.001
Email: luatsungodinhnhien@gmail.com
Địa chỉ văn phòng: Số 94 Nguyễn Hữu Tiến, phường Tây Thạnh, TP. Hồ Chí Minh
-----------------------------------------------------------------------------------------
Đừng để vấn đề pháp lý làm bạn lo lắng – Với sự am hiểu pháp luật chuyên sâu, có kinh nghiệm thực tiễn nhiều năm, Luật sư Nhiên sẽ có giải pháp toàn diện, được việc và đồng hành cùng bạn!
------------------------------------------------------------------------------------------

Luật sư Ngô Đình Nhiên .

Xin chào Anh/Chị Bùi Nguyên, dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, CÔNG TY LUẬT VKE | VKE CONSULT LAW OFFICE xin tư vấn như sau:

Quy định và hướng xử lý

➡️ Kết luận và hướng xử lý

Bước 1: Thu thập quyết định hoặc thông báo phong tỏa sổ tiết kiệm, hồ sơ mở sổ, lịch sử giao dịch, các văn bản yêu cầu thanh toán 140 triệu đồng và tài liệu chứng minh khoản nợ này không tồn tại.

Bước 2: Lưu giữ tin nhắn, email, bản ghi âm hợp pháp và các chứng cứ thể hiện việc nhân viên ngân hàng dùng khoản tiền gửi bị phong tỏa để gây sức ép, buộc người bị hại phải trả tiền.

Bước 3: Gửi văn bản yêu cầu ngân hàng giải thích căn cứ pháp lý của việc phong tỏa trong 03 tháng, xác định người ra quyết định, người thực hiện và trách nhiệm của từng cá nhân.

Bước 4: Nếu có chứng cứ về hành vi uy hiếp nhằm chiếm đoạt tiền, người bị hại có thể gửi đơn tố giác đến cơ quan điều tra có thẩm quyền, đề nghị xem xét dấu hiệu tội cưỡng đoạt tài sản và các hành vi vi phạm liên quan.

Bước 5: Trường hợp việc phong tỏa trái pháp luật gây thiệt hại thực tế, người bị hại có thể yêu cầu ngân hàng hoặc chủ thể có trách nhiệm bồi thường theo quy định.

Kết luận:

Thứ nhất: Tội cưỡng đoạt tài sản là tội phạm có cấu thành hình thức, không bắt buộc phải chiếm đoạt được tài sản mới được coi là hoàn thành.

Thứ hai: Với tình tiết bốn nhân viên ngân hàng bị cho là cấu kết phong tỏa trái phép sổ tiết kiệm 2,1 tỷ đồng nhằm ép người bị hại trả khoản nợ không tồn tại 140 triệu đồng, có căn cứ để đề nghị điều tra dấu hiệu tội cưỡng đoạt tài sản theo Điều 170 Bộ luật Hình sự.

Thứ ba: Việc trả lại sổ tiết kiệm sau 03 tháng không đương nhiên loại trừ trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, chưa đủ thông tin để khẳng định cả bốn nhân viên chắc chắn phạm tội hoặc xác định khung hình phạt cụ thể.

Để đánh giá chính xác tội danh, Anh/Chị vui lòng cho biết ngân hàng có ban hành văn bản phong tỏa hay không và bốn nhân viên đã trực tiếp yêu cầu người bị hại trả 140 triệu đồng bằng hình thức nào (văn bản, tin nhắn hay lời nói)?

Đây là những chứng cứ quan trọng để phân biệt hành vi cưỡng đoạt tài sản với hành vi vi phạm quy định trong hoạt động ngân hàng.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ℹ️ Nội dung tư vấn mang tính chất tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng vụ việc. Việc xác định tội danh và trách nhiệm hình sự phụ thuộc vào chứng cứ, kết quả điều tra và quy định pháp luật có hiệu lực tại thời điểm áp dụng.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🏢 CÔNG TY LUẬT VKE | VKE CONSULT LAW OFFICE

📞 Zalo | WhatsApp: 0944 501 512

📍 Địa chỉ: Tầng 6, Tòa nhà VVA, 279 Lý Tự Trọng, P. Bến Thành, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh

Luật sư Trương Phú Nhân.

Chào bạn,

Cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi đến Luật sư Nguyễn Minh Trí (Giám đốc Chi nhánh Công ty Luật TNHH Nguyên Phát tại Thành phố Hồ Chí Minh) thông qua hệ thống iLAW – Giải pháp tìm kiếm Luật sư.

Dựa trên thông tin bạn cung cấp, vụ việc liên quan đến việc 04 nhân viên ngân hàng cấu kết phong tỏa trái phép sổ tiết kiệm trị giá 2,1 tỷ đồng của khách hàng nhằm gây sức ép, buộc khách hàng thanh toán khoản nợ 140 triệu đồng không tồn tại. Sau 03 tháng, do không đạt được mục đích, những người này đã trả lại sổ tiết kiệm. Trên cơ sở đó, chúng tôi đưa ra hướng tư vấn sơ bộ như sau:

1. Cơ sở pháp lý và nhận định vấn đề

• Bộ Luật hình sự 2015 (Sửa đổi, bổ sung 2017, 2025).

 2. Trả lời các câu hỏi cụ thể của bạn

Thứ nhất, Tội cưỡng đoạt tài sản là tội phạm hình thức hay tội phạm vật chất?

Theo Điều 170 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025, tội cưỡng đoạt tài sản là tội phạm có cấu thành hình thức. Theo đó, tội phạm được coi là hoàn thành khi người phạm tội thực hiện hành vi đe dọa dùng vũ lực hoặc sử dụng thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản, không bắt buộc phải có hậu quả chiếm đoạt tài sản xảy ra trên thực tế.

Do đó, việc người phạm tội chưa nhận được tài sản hoặc không đạt được mục đích chiếm đoạt không đồng nghĩa với việc hành vi chưa cấu thành tội phạm.

Thứ hai, về hành vi của 04 nhân viên ngân hàng

Đối với trường hợp của bạn, cần xem xét hành vi của 04 nhân viên ngân hàng dưới góc độ cấu thành Tội cưỡng đoạt tài sản theo Điều 170 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, cụ thể như sau:

Về khách thể của tội phạm: Tội cưỡng đoạt tài sản xâm phạm trực tiếp đến quan hệ sở hữu tài sản và quan hệ nhân thân. Trong trường hợp này, việc 04 nhân viên ngân hàng cố tình phong tỏa sổ tiết kiệm trị giá 2,1 tỷ đồng đã trực tiếp ảnh hưởng đến quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản hợp pháp của khách hàng. Nếu việc phong tỏa được sử dụng nhằm gây sức ép buộc khách hàng phải giao 140 triệu đồng thì hành vi còn xâm phạm đến quyền tự do ý chí của người bị uy hiếp.

Về mặt khách quan của tội phạm: Theo Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015 (Sửa đổi bổ sung 2017, 2025), hành vi khách quan của tội cưỡng đoạt tài sản được thể hiện thông qua việc đe dọa sẽ dùng vũ lực hoặc sử dụng thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản.

Trong trường hợp này, 04 nhân viên ngân hàng không sử dụng lời đe dọa dùng vũ lực mà có hành vi cấu kết, cố tình phong tỏa sổ tiết kiệm của khách hàng để gây áp lực, buộc khách hàng thanh toán khoản nợ 140 triệu đồng không tồn tại. Xét về bản chất, việc phong tỏa tài sản có thể được xem là một thủ đoạn khác nhằm uy hiếp tinh thần người khác nếu hành vi này khiến khách hàng rơi vào trạng thái lo sợ, bị khống chế về mặt ý chí và phải chịu sức ép để đáp ứng yêu cầu giao tiền của những người thực hiện hành vi.

Tuy nhiên, không phải mọi hành vi phong tỏa sổ tiết kiệm trái pháp luật đều cấu thành tội cưỡng đoạt tài sản. Cơ quan có thẩm quyền cần làm rõ việc phong tỏa có thực sự được sử dụng như một phương thức uy hiếp tinh thần nhằm buộc khách hàng giao tài sản hay không, cũng như mối liên hệ giữa hành vi phong tỏa và yêu cầu thanh toán khoản tiền 140 triệu đồng.

Đáng chú ý, tội cưỡng đoạt tài sản có cấu thành hình thức. Tội phạm được coi là hoàn thành khi người phạm tội thực hiện hành vi đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác với mục đích chiếm đoạt tài sản, không phụ thuộc vào việc tài sản đã được chiếm đoạt trên thực tế hay chưa. Vì vậy, việc 04 nhân viên ngân hàng không lấy được 140 triệu đồng và sau 03 tháng đã trả lại sổ tiết kiệm không đương nhiên loại trừ trách nhiệm hình sự nếu các dấu hiệu cấu thành tội phạm đã được thỏa mãn.

Về mặt chủ quan của tội phạm: Tội cưỡng đoạt tài sản được thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp. Người phạm tội nhận thức được hành vi của mình có khả năng uy hiếp tinh thần người khác nhưng vẫn mong muốn thực hiện hành vi đó nhằm chiếm đoạt tài sản.

Trong trường hợp trên, cần xác minh 04 nhân viên có biết rõ khoản nợ 140 triệu đồng không tồn tại nhưng vẫn thống nhất phong tỏa sổ tiết kiệm để buộc khách hàng thanh toán hay không. Nếu chứng minh được những người này nhận thức rõ việc đưa ra yêu cầu thanh toán không có căn cứ, cố tình sử dụng việc phong tỏa để gây sức ép nhằm buộc khách hàng giao tiền thì có cơ sở xác định mục đích chiếm đoạt tài sản. Ngược lại, nếu việc phong tỏa xuất phát từ nhầm lẫn nghiệp vụ hoặc tranh chấp về nghĩa vụ thanh toán mà không có mục đích chiếm đoạt thì chưa đủ căn cứ kết luận phạm tội cưỡng đoạt tài sản.

Về chủ thể của tội phạm: Chủ thể của tội cưỡng đoạt tài sản là người có năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật. Do đó, nếu 04 nhân viên ngân hàng đáp ứng điều kiện này thì có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự khi có đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm.

Ngoài ra, nếu có căn cứ chứng minh 04 nhân viên đã bàn bạc, thống nhất ý chí, phân công vai trò và phối hợp chặt chẽ trong quá trình thực hiện hành vi thì có thể xem xét tình tiết phạm tội có tổ chức theo điểm a khoản 2 Điều 170 Bộ luật Hình sự.

Như vậy, từ những thông tin trên, hành vi của 04 nhân viên ngân hàng có dấu hiệu của Tội cưỡng đoạt tài sản theo Điều 170 Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, để xác định chính xác trách nhiệm hình sự, cần làm rõ mục đích phong tỏa sổ tiết kiệm, ý thức chủ quan của từng người và việc phong tỏa có thực sự được sử dụng như một thủ đoạn uy hiếp tinh thần khách hàng nhằm chiếm đoạt 140 triệu đồng hay không.

3. Lời khuyên của Luật sư

      Bạn nên lưu giữ các giấy tờ liên quan đến sổ tiết kiệm, việc phong tỏa, giải tỏa và các tin nhắn, ghi âm thể hiện yêu cầu thanh toán khoản nợ 140 triệu đồng. Trường hợp có căn cứ cho rằng các nhân viên cố tình phong tỏa tài sản nhằm gây sức ép chiếm đoạt tiền, bạn có thể gửi đơn tố giác đến Cơ quan Cảnh sát điều tra có thẩm quyền để được xác minh và xử lý theo quy định pháp luật. 

Nội dung tư vấn trên được đưa ra dựa trên thông tin ban đầu bạn cung cấp; hướng giải quyết cụ thể cần được xác định sau khi xem xét đầy đủ hồ sơ và các tình tiết liên quan.

Bạn có thể sắp xếp thời gian mang hồ sơ đến văn phòng để chúng tôi tư vấn chi tiết và hỗ trợ trực tiếp cho bạn.

Với phương châm “Tối ưu giải pháp, trọn vẹn niềm tin”, chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho bạn.

Trên đây là nội dung tư vấn của Luật sư Nguyễn Minh Trí (Giám đốc Chi nhánh Công ty Luật TNHH Nguyên Phát tại TP. Hồ Chí Minh) liên quan đến vấn đề mà bạn quan tâm.

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần tư vấn trực tiếp, bạn vui lòng liên hệ với chúng tôi theo thông tin dưới đây:

· Chi nhánh Công ty Luật TNHH Nguyên Phát tại Thành phố Hồ Chí Minh

· Địa chỉ: 206 Nguyễn Văn Công, phường Hạnh Thông, TP. Hồ Chí Minh

· SĐT/Zalo: 0937.709.040 / 0977.500.340 (Luật sư Nguyễn Minh Trí)

· Email: nguyenphatmiennam.law@gmail.com

Luật sư Nguyễn Minh Trí.