Hỏi về vi phạm pháp luật

Nhân viên làm thuê bị khởi tố vì chiếm đoạt tài sản: Có bị coi là đồng phạm không nếu không biết rõ hành vi phạm tội?

Chào anh/chị, vấn đề của anh/chị được Luật sư Nguyễn Thành Huân – Giám đốc Công ty Luật Sư 11 – tư vấn như sau:

Bạn của anh/chị đi làm thuê từ cuối tháng 10/2025 đến giữa tháng 11/2025 theo hợp đồng với mức lương 8 triệu đồng/tháng. Trong quá trình làm việc, bạn không biết rõ hành vi của mình vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, khi bị bắt, công an cáo buộc bạn biết mà vẫn làm, khởi tố theo khoản 3 tội chiếm đoạt tài sản. Trong khi đó, chủ cũ mới là người chủ mưu chiếm đoạt hơn 600 triệu đồng. Hiện bạn lo lắng vì không có bằng chứng vô tội và có con nhỏ dưới 36 tháng tuổi.

1. Thế nào là đồng phạm trong tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản?

Căn cứ Điều 17 và Điều 58 Bộ luật Hình sự 2015, đồng phạm là trường hợp có từ hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm. Người đồng phạm có thể là người tổ chức, người thực hành, người xúi giục, người giúp sức.

→ Một người chỉ bị xem là đồng phạm nếu có ý chí và nhận thức rõ về hành vi phạm tội, cố ý thực hiện hoặc giúp sức.

→ Trong trường hợp của bạn anh/chị, nếu không biết rõ hành vi của chủ là phạm pháp, chỉ đơn thuần là người làm công hưởng lương, thì không đủ yếu tố cấu thành đồng phạm.

2. Làm việc theo chỉ đạo, không biết hành vi vi phạm có bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Căn cứ Điều 10, 11 Bộ luật Hình sự 2015, người phạm tội phải có lỗi cố ý hoặc vô ý. Trong đó:

Cố ý trực tiếp: biết rõ hành vi phạm pháp và mong muốn thực hiện.

Cố ý gián tiếp: biết hành vi nguy hiểm nhưng để mặc cho hậu quả xảy ra.

Vô ý do quá tự tin: thấy trước hậu quả nhưng cho rằng hậu quả không xảy ra.

Vô ý do cẩu thả: không thấy trước hậu quả mặc dù phải thấy trước và có thể thấy trước

→ Bạn của anh/chị nếu không biết đó là hành vi vi phạm, không có mục đích chiếm đoạt, không hưởng lợi, không có thỏa thuận chia chác lợi ích, thì có cơ sở để không bị xem là đồng phạm.

→ Tuy nhiên, việc bị nhắn tin dặn không nói với ai có thể bị đánh giá là dấu hiệu biết nhưng vẫn làm, nên cần được làm rõ.

3. Bạn của anh/chị có bị xử lý hình sự theo khoản 3 không?

Điều 174 Bộ luật Hình sự quy định:

"3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

a) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;”

→ Nếu bạn anh/chị không được hưởng lợi, không có vai trò chủ chốt hoặc giúp sức tích cực, thì cần luật sư hỗ trợ làm rõ vai trò nhỏ, bị lợi dụng.

4. Những tình tiết giảm nhẹ nào có thể áp dụng?

Theo Điều 51 Bộ luật Hình sự 2015, các tình tiết giảm nhẹ bao gồm:

• Người phạm tội là phụ nữ có con dưới 36 tháng tuổi.

• Gia đình thuộc diện khó khăn, người phạm tội là lao động chính.

• Phạm tội lần đầu, thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải.

• Bị lôi kéo, dụ dỗ, bị lợi dụng bởi người chủ mưu.

→ Những yếu tố này cần được thu thập chứng cứ, xác nhận của địa phương, cơ quan công an nơi cư trú để bổ sung vào hồ sơ điều tra.

5. Lưu ý & khuyến nghị từ Luật Sư 11:

• Tuyệt đối không nhận tội nếu không hiểu rõ hành vi của mình là vi phạm.

• Nhờ luật sư tham gia ngay từ giai đoạn điều tra để bảo vệ quyền lợi, tránh bị ép cung hoặc buộc tội oan sai.

• Gửi đơn khiếu nại lên Viện kiểm sát nếu có dấu hiệu ép cung.

• Cần thu thập chứng cứ chứng minh vai trò nhỏ, ví dụ: bảng chấm công, tin nhắn điều động, không được chia lợi nhuận…

Nếu anh/chị cần hỗ trợ thêm về vấn đề này, vui lòng liên hệ với luật sư qua thông tin sau:
📍 CÔNG TY LUẬT TNHH LUẬT SƯ 11
✔️ 120 – 122 Điện Biên Phủ, phường Tân Định, TP. Hồ Chí Minh
📞 0979 800 000 – Zalo/Mobile
📧 nguyenthanhhuan@luatsu11.vn
🌐 https://luatsu11.vn

Luật sư Nguyễn Thành Huân sẽ cùng đội ngũ là những luật sư nhiều năm kinh nghiệm tại Công ty Luật Sư 11 đồng hành cùng anh/chị để giải quyết vấn đề nêu vấn đề và bảo vệ tốt nhất quyền lợi hợp pháp của anh/chị. 

Luật sư Nguyễn Thành Huân.

Chào bạn,

Căn cứ nội dung trình bày, luật sư có ý kiến như sau:

I. TÓM TẮT SỰ VIỆC (THEO TRÌNH BÀY)

• Bị can đi làm thuê cho chủ từ 30/10/2025 đến 13/11/2025 (khoảng 14 ngày);
• Có thỏa thuận tiền công 8.000.000 đồng/tháng;
• Thực hiện công việc theo chỉ đạo của chủ;
• Trước khi làm, chủ có nhắn tin: “đừng nói với ai, lộ ra là chết”;
• Khi bị bắt mới biết hành vi của chủ là phạm tội chiếm đoạt tài sản;
• Không có bằng chứng thể hiện bị can biết trước bản chất phạm tội;
• Khi làm việc với cơ quan điều tra, bị can bị ép cung, buộc nhận “biết nhưng vẫn làm”;
• Hiện đã bị khởi tố với vai trò đồng phạm – áp dụng khoản 3 (khung nặng);
• Chủ mưu đã chiếm đoạt hơn 600 triệu đồng;
• Bị can:
• Có con nhỏ dưới 36 tháng;
• Xuất thân hộ nghèo (chương trình 135);
• Nhân thân tốt, lần đầu vi phạm pháp luật.

II. VẤN ĐỀ PHÁP LÝ CỐT LÕI

1. Bị can có thực sự là đồng phạm hay không?
2. Việc “làm theo chỉ đạo” có cấu thành lỗi cố ý không?
3. Lời khai “biết nhưng vẫn làm” có giá trị không nếu không có chứng cứ khách quan?
4. Có căn cứ để thoát tội đồng phạm hoặc chuyển sang vai trò nhẹ hơn không?
5. Hướng xử lý để giảm nhẹ khung hình phạt, thậm chí đình chỉ?

III. CƠ SỞ PHÁP LÝ CHỦ YẾU

• Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017), đặc biệt:
• Điều 17 (Đồng phạm)
• Điều 10 (Lỗi cố ý)
• Điều 54 (Quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung)
• Điều 51 (Các tình tiết giảm nhẹ)
• Bộ luật Tố tụng hình sự 2015:
• Điều 98 (Giá trị chứng cứ)
• Điều 183, 184 (Hỏi cung – cấm ép cung, mớm cung)

IV. PHÂN TÍCH PHÁP LÝ CHI TIẾT

1. KHÔNG PHẢI CỨ “LÀM VIỆC CHO NGƯỜI PHẠM TỘI” LÀ THÀNH ĐỒNG PHẠM

Theo Điều 17 BLHS, để là đồng phạm, bắt buộc phải có:

- Sự câu kết ý chí giữa các bên
- Biết rõ hành vi là phạm tội
- Cố ý cùng thực hiện

-> Nếu thiếu 1 trong 3 yếu tố trên → KHÔNG PHẢI ĐỒNG PHẠM

2. TRƯỜNG HỢP NÀY: YẾU TỐ “BIẾT TRƯỚC” RẤT YẾU

Các dữ kiện có lợi cho bị can:

• Thời gian làm việc rất ngắn (14 ngày);
• Chỉ là lao động làm thuê, hưởng tiền công cố định;
• Không hưởng lợi từ số tiền chiếm đoạt;
• Không phải người tổ chức, không quyết định phương thức chiếm đoạt;
• Tin nhắn “đừng nói với ai”:
• KHÔNG TỰ ĐỘNG SUY RA BIẾT ĐÓ LÀ TỘI PHẠM
• Trong thực tế, nhiều chủ sử dụng lao động yêu cầu giữ bí mật công việc

è Không có chứng cứ khách quan (ghi âm, tin nhắn thừa nhận biết hành vi lừa đảo, chia lợi nhuận…) thì không đủ căn cứ kết luận bị can biết trước.

3. LỜI KHAI “BIẾT NHƯNG VẪN LÀM” KHÔNG ĐỦ NẾU KHÔNG CÓ CHỨNG CỨ KHÁCH QUAN

- Điều 98 BLTTHS quy định:

Không được dùng lời nhận tội của bị can làm chứng cứ duy nhất để kết tội.

-        Nếu:

• Không có chứng cứ khác chứng minh “biết trước”;
• Lời khai có dấu hiệu ép cung, mớm cung;

è Thì giá trị pháp lý của lời khai rất yếu, có thể:

• Rút lại lời khai
• Yêu cầu đối chất
• Khiếu nại hành vi tố tụng

4. TRƯỜNG HỢP XẤU NHẤT: VẪN BỊ COI LÀ ĐỒNG PHẠM → VẪN CÓ ĐƯỜNG GIẢM KHUNG RẤT MẠNH

Giả sử CQĐT vẫn giữ quan điểm đồng phạm, thì vai trò của bị can chỉ có thể là:

è Người giúp sức không đáng kể

Căn cứ:

• Không bàn bạc kế hoạch;
• Không hưởng lợi;
• Không quyết định hành vi;
• Phụ thuộc hoàn toàn vào chỉ đạo chủ.

è KHÔNG ĐƯỢC ÁP DỤNG VAI TRÒ NHƯ CHỦ MƯU

V. CÁC TÌNH TIẾT GIẢM NHẸ RẤT MẠNH (ĐẶC BIỆT QUAN TRỌNG)

Theo Điều 51 BLHS, bị can có nhiều tình tiết giảm nhẹ đặc biệt:

-        Phạm tội lần đầu

-        Nhân thân tốt

-        Hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn (hộ 135)

-        Có con nhỏ dưới 36 tháng tuổi

-        Không hưởng lợi

-        Bị lệ thuộc về kinh tế, việc làm

-        Vai trò thứ yếu

è Đủ điều kiện áp dụng Điều 54 BLHS:
Xử dưới mức thấp nhất của khung, thậm chí chuyển khung nhẹ hơn

VI. VIỆC CẦN LÀM NGAY (RẤT QUAN TRỌNG)

1. PHẢI CÓ LUẬT SƯ HÌNH SỰ NGAY

Gia đình bắt buộc mời luật sư để:

• Tham gia hỏi cung;
• Ghi nhận dấu hiệu ép cung;
• Định hướng lời khai thống nhất;
• Đề nghị thay đổi tội danh/vai trò.

2. RÚT LẠI LỜI KHAI “BIẾT NHƯNG VẪN LÀM” (NẾU KHÔNG ĐÚNG SỰ THẬT)

• Lời khai có thể thay đổi nếu bị ép buộc;
• Ghi rõ:

“Tôi chỉ biết sau khi bị bắt, trước đó không nhận thức được hành vi là phạm tội”

3. THU THẬP CHỨNG CỨ GỠ TỘI

• Sao kê lương, chứng minh chỉ hưởng tiền công;
• Tin nhắn giao việc (không thể hiện bàn bạc lừa đảo);
• Giấy xác nhận hoàn cảnh khó khăn, con nhỏ;
• Nhân chứng (đồng nghiệp, người thân).

VII. KẾT LUẬN PHÁP LÝ

1. Chưa đủ căn cứ vững chắc để kết luận bị can là đồng phạm có lỗi cố ý.
2. Lời khai nhận tội không có giá trị nếu là chứng cứ duy nhất.
3. Trường hợp xấu nhất, bị can chỉ là người giúp sức thứ yếu, không thể áp dụng vai trò ngang chủ mưu.
4. Có rất nhiều tình tiết giảm nhẹ đặc biệt, đủ điều kiện:
• Giảm khung
• Án treo
• Hoặc mức án thấp nhất có thể

LỜI NHẮN QUAN TRỌNG

Không ký thêm bất kỳ biên bản nào khi chưa có luật sư.
Không tự nhận “biết trước” nếu không đúng sự thật.
Vụ này trọng tâm là “NHẬN THỨC CHỦ QUAN” – làm sai là mất hết cơ hội.

Trân trọng.

Nếu bạn đồng ý với ý kiến tư vấn, vui lòng để lại nhận xét cho mọi người cần tham khảo

Luật sư Nguyễn Thanh Hải.

Luật sư trả lời bạn như sau:

Việc bạn của bạn khai "biết nhưng vẫn làm" tại cơ quan điều tra là một bất lợi lớn, vì nó xác định yếu tố lỗi cố ý. Tuy nhiên, lời khai này có thể được xem xét lại nếu:

• Bị ép cung, nhục hình: Nếu có việc điều tra viên dùng vũ lực hoặc đe dọa để ép nhận tội, gia đình cần báo ngay với Luật sư để khiếu nại.
• Nhận thức hạn chế: Bạn của bạn mới làm được 14 ngày (từ 30/10 đến 13/11). Khoảng thời gian quá ngắn để một nhân viên mới có thể nắm bắt được toàn bộ đường dây lừa đảo chuyên nghiệp.

Dựa trên thông tin bạn cung cấp, bạn của bạn có những tình tiết giảm nhẹ theo Điều 51 Bộ luật Hình sự:

• Nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổi
• Hoàn cảnh gia đình khó khăn (vùng 135)
• Vai trò đồng phạm thấp: Bạn của bạn chỉ là nhân viên làm thuê, hưởng lương cố định (8 triệu/tháng), không được chia lợi nhuận từ số tiền 600 triệu kia. Điều này cho thấy vai trò chỉ là người giúp sức có tính chất thụ động.

Tong trường hợp này, bạn và gia đình cần

• Mời Luật sư tham gia vụ án: Trong giai đoạn điều tra, Luật sư được phép tiếp cận hồ sơ, dự cung để đảm bảo bạn của bạn không bị ép khai sai sự thật. Luật sư sẽ hỗ trợ bạn của bạn trong việc giải quyết vụ án.
• Thu thập tin nhắn của chủ: Bạn nói "Chủ nhắn tin bảo làm đừng nói với ai lộ ra là chết". Đây chính là bằng chứng, dù bạn của bạn đang bị tạm giam, gia đình hãy kiểm tra điện thoại, tài khoản Zalo/Facebook của bạn ấy để sao lưu, lập vi bằng các tin nhắn này. Nó chứng minh sự đe dọa hoặc che giấu thông tin từ phía chủ.
• Xin xác nhận nhân thân: Xin xác nhận của chính quyền địa phương về việc gia đình thuộc diện khó khăn, là công dân tốt, chưa có tiền án tiền sự.

Vì bạn của bạn không phải là người trực tiếp chiếm đoạt và không được hưởng lợi từ số tiền này, Luật sư sẽ tập trung chứng minh không có sự bàn bạc, thống nhất ý chí về việc lừa đảo ngay từ đầu.

 Trong trường hợp này, bạn cần hỗ trợ pháp lý trong vấn đề của bạn, liên hệ trực tiếp với luật sư qua số điện thoại 0914.431.086 để được tư vấn cụ thể và chi tiết nhất.

Nếu bạn đang gặp phải vấn đề về pháp luật, hãy liên hệ với luật sư để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.

Tư vấn hoàn toàn miễn phí sau đó mới báo phí thuê luật sư để bạn dễ dàng quyết định!

GỌI NGAY LUẬT SƯ 0914.431.086

Luật sư Lê Đức Tuấn.

Chào Diệu

Bạn có thể cung cấp thêm thông tin để luật sư có thể tư vấn kỹ hơn bao gồm : bị khởi tố khoản 3 của điều gì, tội danh gì, hậu quả như thế nào, vai rò của bạn trong vụ việc này là gì....

Sau khi được cung cấp đầy đủ thông tin thì luật sư mới có thể tư vấn kỹ hơn cho bạn

SĐT: 0388.858.456 - Luật sư Thoa

Luật sư DƯƠNG THỊ HỒNG THOA.

Chào bạn, về vấn đề bạn đặt ra như trên, chúng tôi có một số ý kiến tư vấn như sau:

1.               Đồng phạm là gì và khi nào bị coi là đồng phạm?

Theo Điều 17 và Điều 58 Bộ luật Hình sự 2015, “đồng phạm” được hiểu là trường hợp có từ hai người trở lên cùng có ý chí (cố ý) tham gia thực hiện một tội phạm. Trong đồng phạm, pháp luật phân hoá vai trò gồm:

• Người tổ chức: người chủ mưu, cầm đầu, điều hành việc phạm tội;
• Người thực hành: người trực tiếp thực hiện hành vi cấu thành tội phạm;
• Người xúi giục: người kích động, dụ dỗ, lôi kéo người khác phạm tội;
• Người giúp sức: người tạo điều kiện (vật chất hoặc tinh thần) để tội phạm xảy ra.

Điểm mấu chốt để bị coi là đồng phạm, người tham gia phải nhận thức được tính trái pháp luật của hành vi và vẫn chủ động tham gia (thực hiện hoặc hỗ trợ). Vì vậy, nếu người lao động chỉ làm theo công việc được giao, không biết đó là hành vi phạm pháp, thì về nguyên tắc chưa đủ điều kiện để xác định đồng phạm.

BLHS yêu cầu phải xác định “lỗi” (Điều 10, Điều 11), có thể là cố ý hoặc vô ý. Nếu người lao động không tham gia bàn bạc, không hưởng lợi, không nhận thức được mục đích phạm tội và chỉ làm thuê theo lương, thì có cơ sở lập luận rằng không có lỗi (hoặc không đủ yếu tố chủ quan) để truy cứu TNHS.

Tuy nhiên, chi tiết như “được dặn giữ bí mật” là tình tiết nhạy cảm: cơ quan điều tra có thể dùng nó để suy luận về mức độ nhận biết. Việc này phải chứng minh kỹ bối cảnh (giữ bí mật vì nội quy công ty, vì cạnh tranh, vì sợ bị đuổi việc/đe doạ… hay vì biết vi phạm pháp luật). Dù vậy vẫn có hướng xử lý, tuỳ tình huống:

·               Nếu có dấu hiệu bị ép cung/ghi lời khai không đúng ý chí: cần phản ánh ngay với luật sư để làm thủ tục khiếu nại, yêu cầu đối chất, bổ sung lời khai;

·               Nếu do hiểu sai khi nghĩ là “sai nội quy” chứ không hiểu là “tội phạm”: cần làm rõ nhận thức của bạn nhân viên tại thời điểm đó.

2.               Rủi ro theo khung nặng của Điều 174 BLHS (Khoản 3)

Khoản 3 Điều 174 BLHS đặt khung hình phạt cao (07–15 năm) khi giá trị chiếm đoạt từ 200 triệu đến dưới 500 triệu đồng. Tuy nhiên, bạn của bạn:

• không có mục đích chiếm đoạt;
• vai trò thứ yếu/thụ động;
• không kiểm soát dòng tiền, không hưởng lợi;
• bị lợi dụng, bị dẫn dắt bởi người chủ mưu.

3.               Các tình tiết có thể xin ghi nhận giảm nhẹ

Theo Điều 51 BLHS, có thể xem xét các yếu tố như:

• hoàn cảnh gia đình khó khăn, là lao động chính;
• lần đầu vi phạm, nhân thân tốt;
• thành khẩn khai báo, hợp tác;

Trên đây là nội dung tư vấn của Văn phòng luật sư Triển Luật về vấn đề bạn yêu cầu. Nếu bạn còn vướng mắc hoặc cần hỗ trợ các vấn đề pháp lý khác, vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi theo địa chỉ số 213A (Tầng 2) Nguyễn Xí, Phường Bình Lợi Trung, TPHCM, số điện thoại liên hệ: 0903.121.676 – 077.682.0693 để được tư vấn và giải đáp cụ thể.

Luật sư Hồ Ngọc Hiền Thảo.