Quan hệ tình dục với người bị hạn chế về khả năng nhận thức dưới 18 tuổi có vi phạm pháp luật không

Vụ việc phức tạp chị liên hệ luật sư và cung cấp thêm thông tin nhé.  Luật sư Huy 0977761893

Luật sư Phạm Đức Huy.

Chào bạn,

Đầu tiên Luật sư TLT xin gửi lời chào trân trọng đến bạn. Cảm ơn bạn đã tin tưởng đặt câu hỏi.

Về câu hỏi của bạn, Chúng tôi có chia sẻ như sau:

Trường hợp của bé H đặt ra nhiều vấn đề pháp lý phức tạp, đặc biệt là liên quan đến khả năng nhận thức và hành vi của nạn nhân, cũng như việc xác định yếu tố cấu thành tội phạm. Dưới đây là phân tích chi tiết dựa trên thông tin bạn cung cấp:

Theo Điều 145 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), tội "Giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi" sẽ được áp dụng tùy thuộc vào độ tuổi chính xác của người xâm hại và nạn nhân.

Đối với trường hợp nạn nhân từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi, việc xác định có yếu tố ép buộc, cưỡng đoạt, lừa dối hoặc lợi dụng tình trạng khó khăn về tâm lý, tình cảm hay không là yếu tố quyết định.

Việc bé H có tiền sử bệnh tâm thần và đã được giám định pháp y là yếu tố rất quan trọng trong quá trình điều tra.

• Hạn chế khả năng nhận thức và phản kháng: Giám định pháp y ghi nhận bé H bị hạn chế khả năng nhận thức về hành vi, tình trạng trầm cảm nhẹ và bệnh đang tiến triển, cho thấy khả năng nhận thức và phản kháng của bé có thể bị suy giảm đáng kể. Điều này đặc biệt quan trọng khi xem xét liệu bé có thực sự tự nguyện hay không, và liệu kẻ xâm hại có lợi dụng tình trạng bệnh lý của bé hay không.
• Giải thích của Trung tâm Pháp y Tây Nam Bộ: Việc công văn giải thích rằng bé "vẫn có khả năng phản kháng nhưng không hoàn toàn do bị hạn chế" là một điểm mấu chốt. Điều này xác nhận rằng tình trạng bệnh lý của bé đã ảnh hưởng đến khả năng phản kháng, ngay cả khi không hoàn toàn mất khả năng.

Cơ quan điều tra trả lời "chưa đủ yếu tố khởi tố vụ án hình sự" dựa trên kết quả giám định và công văn giải thích. Tuy nhiên, quyết định này cần được xem xét kỹ lưỡng dưới các góc độ sau:

• "Chưa rõ lắm" và yêu cầu giải thích: Việc ban đầu cơ quan điều tra cho rằng kết quả giám định "chưa rõ lắm" và yêu cầu giải thích cho thấy họ nhận thức được tầm quan trọng của tình trạng sức khỏe tâm thần của bé H.
• Phân tích kết quả giám định: Việc bé H bị "hạn chế khả năng nhận thức về hành vi" và có "bệnh đang tiến triển" làm giảm đáng kể khả năng bé có thể đưa ra sự đồng thuận hoàn toàn và tự nguyện cho hành vi tình dục. Nếu kẻ xâm hại biết hoặc buộc phải biết về tình trạng này của bé H mà vẫn thực hiện hành vi, thì đây có thể được xem là hành vi lợi dụng tình trạng khó khăn về tâm lý, tình cảm.
• Khả năng kháng cáo/yêu cầu xem xét lại: Quyết định không khởi tố vụ án hình sự có thể chưa phải là cuối cùng. Gia đình nạn nhân có quyền yêu cầu xem xét lại quyết định này.

Việc cơ quan điều tra dựa diễn giải và áp dụng pháp luật cần được xem xét kỹ lưỡng. Tình trạng sức khỏe tâm thần của nạn nhân, đặc biệt là khả năng nhận thức và phản kháng bị hạn chế, là yếu tố quan trọng để xác định hành vi xâm hại có cấu thành tội phạm hay không, đặc biệt là dưới góc độ lợi dụng tình trạng khó khăn.

Lời khuyên chân thành nhất lúc này là gia đình nạn nhân nên gặp gỡ và làm việc với một luật sư có kinh nghiệm để có sự hỗ trợ pháp lý kịp thời và hiệu quả nhất.

Trên đây là ý kiến mang tính chất tham khảo. Chúng tôi rất sẵn lòng hỗ trợ để bảo vệ tốt nhất và có lợi nhất quyền lợi chính đáng của bạn.

Bạn có thể liên hệ Luật sư TLT theo thông tin sau:

-        Luật sư Nguyễn Quang Trung – 0862667736

-        Công ty Luật TNHH TLT

-        Địa chỉ: 45 Võ Thị Sáu, Phường Đa Kao, Quận 1, TP.HCM

-        www.tltlegal.com

Trân trọng.

Luật sư Nguyễn Quang Trung.

Chào bạn,
Luật sư trả lời như sau:
1.    Nguyên tắc pháp lý cốt lõi cần nắm rõ
-    Theo Bộ luật Hình sự, người dưới 18 tuổi là người chưa thành niên, được bảo vệ đặc biệt về thân thể và tình dục.
-    Trường hợp người chưa thành niên bị hạn chế khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi là tình tiết đặc biệt nghiêm trọng, làm phát sinh trách nhiệm hình sự ngay cả khi không có hành vi dùng vũ lực rõ ràng.
2.    Quan hệ tình dục với người dưới 18 tuổi bị hạn chế khả năng nhận thức có vi phạm pháp luật không?
-    CÓ – và là hành vi bị nghiêm cấm nghiêm ngặt.
Pháp luật hình sự không chỉ bảo vệ sự “tự nguyện bề ngoài”, mà bảo vệ khả năng nhận thức và làm chủ hành vi thực sự của nạn nhân.
Nếu người bị hại:
•    Dưới 18 tuổi; và
•    Bị hạn chế khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi (do bệnh lý tâm thần, trầm cảm, rối loạn tâm lý…);
thì việc quan hệ tình dục có thể cấu thành tội phạm, kể cả trong trường hợp:
•    Không có thương tích nặng;
•    Không chống cự quyết liệt;
•    Không kêu cứu rõ ràng.
3.    Ý nghĩa pháp lý của kết luận giám định trong vụ việc bạn nêu
Theo mô tả:
✔ Bé 16 tuổi 9 tháng (chưa đủ 18)
✔ Có giấy khám và điều trị bệnh tâm thần
✔ Kết luận giám định pháp y xác định:
•    Trước và sau khi bị xâm hại: bị hạn chế khả năng nhận thức về hành vi
•    Tình trạng trầm cảm nhẹ, bệnh đang tiến triển
-    Đây là chứng cứ y khoa cực kỳ quan trọng.
4.    Việc “giải thích giám định” nói rằng “vẫn có khả năng phản kháng nhưng không hoàn toàn” có làm mất yếu tố tội phạm không?
KHÔNG.
Cần hiểu đúng:
•    Phản kháng không hoàn toàn ≠ có đầy đủ năng lực tự vệ và tự quyết
•    Hạn chế khả năng nhận thức ≠ mất hoàn toàn, nhưng đủ để làm mất giá trị của sự tự nguyện
Pháp luật hình sự không yêu cầu nạn nhân phải mất hoàn toàn năng lực,
chỉ cần bị hạn chế đến mức không làm chủ được hành vi là đã đủ yếu tố bảo vệ đặc biệt.
5.    Việc cơ quan điều tra kết luận “không đủ yếu tố khởi tố” có đúng không?
-    Vấn đề nằm ở cách đánh giá chứng cứ, không phải ở việc “không có hành vi phạm tội”.
Trong thực tiễn:
•    Nếu đánh giá sai hoặc chưa đầy đủ mức độ “hạn chế khả năng nhận thức”;
•    Hoặc đặt nặng yếu tố phản kháng vật lý;
    thì kết luận không khởi tố là có thể bị khiếu nại, kiến nghị xem xét lại.
Đặc biệt trong vụ việc này:
•    Nạn nhân chưa đủ 18 tuổi
•    Có bệnh lý tâm thần được xác nhận
•    Có giám định pháp y rõ ràng về hạn chế nhận thức
Đây không phải vụ việc đơn giản, và không nên dừng lại chỉ ở một văn bản giải thích giám định.
6.    Gia đình bị hại có thể làm gì tiếp theo?
-    Làm đơn khiếu nại quyết định không khởi tố vụ án
Gửi đến:
•    Viện Kiểm sát nhân dân cùng cấp (rất quan trọng)
•    Hoặc cấp trên trực tiếp của cơ quan điều tra
-    Đề nghị:
•    Giám định bổ sung hoặc giám định lại tại Hội đồng giám định cấp cao hơn
•    Làm rõ: mức độ hạn chế khả năng nhận thức có đủ làm mất khả năng tự quyết về tình dục hay không
7.    Kết luận pháp lý
-    Quan hệ tình dục với người dưới 18 tuổi bị hạn chế khả năng nhận thức là hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự
-    “Có phản kháng nhưng không hoàn toàn” không loại trừ trách nhiệm hình sự
-    Việc không khởi tố có thể khiếu nại và yêu cầu xem xét lại
-    Vụ việc này cần được đánh giá hết sức thận trọng, đặt trọng tâm vào bảo vệ nạn nhân

Nếu bạn thấy ý kiến tư vấn tốt, vui lòng để lại comments để mọi người tham khảo.

Luật sư Nguyễn Thanh Hải.