Cho vay nặng lãi

Thắc mắc của bạn tôi xin đưa ra ý kiến giải đáp như sau:

Về hợp đồng vay tài sản Điều 463 Bộ luật dân sự 2015 quy định:

Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.

Trong hợp đồng vay, hai bên hoàn toàn có quyền thỏa thuận về lãi suất vay, tuy nhiên Điều 468 Bộ luật dân sự 2015 có quy định về mức lãi suất, cụ thể:

1. Lãi suất vay do các bên thỏa thuận.

Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác. Căn cứ tình hình thực tế và theo đề xuất của Chính phủ, Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh mức lãi suất nói trên và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn được quy định tại khoản này thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực.

2. Trường hợp các bên có thỏa thuận về việc trả lãi, nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp về lãi suất thì lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất giới hạn quy định tại khoản 1 Điều này tại thời điểm trả nợ.

Vấn đề lãi suất trong hợp đồng vay của mẹ bạn và ông B cần xem xét hai bên có thỏa thuận cụ thể về mức lãi suất hay không:

+ Trường hợp hai bên có thỏa thuận cụ thể về mức lãi suất thì dẫn chiếu quy định trên cũng không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trường hợp này lãi suất không được vượt quá 20% /năm của 400 triệu, nghĩa là lãi suất một năm không được vượt quá 80 triệu.

+ Trường hợp hai bên không thỏa thuận cụ thể về mức lãi suất, theo như thông tin bạn cung cấp thì ông B không cho mẹ bạn ghi cụ thể trong giấy tay số tiền lãi là bao nhiêu nên có thể đây thuộc trường hợp thỏa thuận không rõ ràng về lãi suất, như vậy lúc này lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi quy định tại khoản 1, tức là mức lãi lúc này là 10%/năm của khoản tiền vay, đối với số tiền vay 400 triệu thì lãi suất là 40 triệu/năm.

Hợp đồng vay của mẹ ban với ông B thì trong khoảng thời gian hơn một năm mà khoản tiền cả gốc lẫn lãi đã lên đến 3 tỷ 100 triệu, trừ 400 triệu tiền gốc thì khoản tiền lãi là hai tỷ 700 triệu đồng, cao hơn mức lãi suất mà Bộ luật dân sự 2015 quy định.

Tóm lại, mức lãi suất mà ông B cho mẹ bạn vay đã vượt quá mức lãi mà pháp luật quy định, vì thế, trường hợp ông B khởi kiện ra Tòa thì Tòa án sẽ vô hiệu mức lãi suất vượt quá, thay vào đó sẽ áp dụng mức lãi theo quy định đã phân tích ở trên, khi đó mẹ bạn sẽ phải thanh toán cho ông B khoản tiền gốc và tiền lãi theo quy định pháp luật.

Luật sư Phan Đức Tín.

Luật sư Phan Đức Tín.

Chào bạn!

Căn cứ vào Điều 468 Bộ luật dân sự quy định về lãi suất:

\"1. Lãi suất vay do các bên thỏa thuận.

Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác. Căn cứ tình hình thực tế và theo đề xuất của Chính phủ, Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh mức lãi suất nói trên và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn được quy định tại khoản này thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực.

2. Trường hợp các bên có thỏa thuận về việc trả lãi, nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp về lãi suất thì lãi suất được xác   định bằng 50% mức lãi suất giới hạn quy định tại khoản 1 Điều này tại thời điểm trả nợ\"

       Theo đó, mức lãi suất mà chủ nợ đưa ra vượt quá mức lãi suất tối đa do luật định. Trong trường hợp hợp đồng giữa mẹ anh và chủ nợ không xác định mức lãi suất thì khi ra tòa, mức lãi suất được tòa xác định sẽ bằng 50% của mức lãi tối đa theo quy định. 

 Từ mức tiền mà chủ nợ yêu cầu mẹ anh trả cho thấy mức lãi suất vượt quá 10 lần so với mức lãi suất luật quy định, nếu có dấu hiệu về tính chất chuyên bóc lột thì chủ nợ có thể bị xử lý theo Điều 163 Bộ luật Hình sự năm 1999, được sửa đổi bổ sung năm 2009,

\"Tội cho vay nặng lãi :

1. Người nào cho vay với mức lãi suất cao hơn mức lãi suất cao nhất mà pháp luật quy định từ 10 lần trở lên có tính chất chuyên bóc lột, thì bị phạt tiền từ một lần đến 10 lần số tiền lãi hoặc phạt cải tạo không      giam giữ đến một năm.

2. Phạm tội thu lợi bất chính lớn thì bị phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ một đến 5 lần số lợi bất chính, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến 5 năm\".

Luật sư Hoàng Trọng Giáp

Luật sư Hoàng Trọng Giáp.

Đối với câu này luật sư tư vấn như sau:

Thứ nhất, theo thông tin bạn cung cấp thì có thể xác định đây là quan hệ vay dân sự và trong trường hợp mẹ bạn không trả nợ, thì bên chủ nợ có quyền kiện mẹ bạn ra tòa để buộc mẹ bạn phải trả nợ, nếu như khi có bản án mà mẹ bạn không trả nợ thì bên chủ nợ có quyền yêu cầu thi hành án thì hành bản án.

Thứ hai, về vấn đề lãi, mẹ bạn vay 400 triệu nhưng mới hơn 1 năm mà khoản lãi và gốc đã nên 3, 1 tỷ thì ở đây có dấu hiệu của tội cho vay nặng lãi theo điều 163 bộ luật hình sự năm 1999 cụ thể như sau:

\"Điều 163. Tội cho vay lãi nặng

1. Người nào cho vay với mức lãi suất cao hơn mức lãi suất cao nhất mà pháp luật quy định từ  mười lần trở lên có tính chất chuyên bóc lột, thì bị phạt tiền từ một lần đến mười lần số tiền lãi hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến một năm.

2. Phạm tội  thu lợi bất chính lớn thì bị phạt tù từ sáu tháng  đến ba năm.

3. Người phạm tội  còn có thể bị phạt tiền từ một lần đến năm lần số lợi bất chính, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm.\"

Như vậy, trong trường hợp này, mẹ bạn có thể làm đơn ra cơ quan công an trình báo về hành vi cho vay nặng lãi của bên chủ nợ, để cơ quan công an điều tra xác minh và xử lý hành vi vi phạm.

Trên đây là toàn bộ ý kiến tư vấn của luật sư.

Luật sư Nguyễn Đức Biên

Luật sư Nguyễn Đức Biên.