Chào bạn, Hãng Luật Chân Thiện Mỹ tư vấn sơ bộ cho bạn tham khảo như sau:

1. Căn cứ Điều 429 Bộ luật dân sự, quy định về thời hiệu khởi kiện về hợp đồng.

Căn cứ Điều 184 Bộ luật Tố tụng Dân sự,

2. Qua sự việc của bạn, thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng dân sự là 03 năm kể từ ngày hết hạn trả nợ. Tuy nhiên, nếu trong khoảng thời gian qua gần đây, con nợ có nhắn tin, ký biên bản xác nhận nợ, hoặc hứa hẹn trả nợ, thì thời hiệu khởi kiện sẽ được tính lại từ đầu kể từ thời điểm có sự xác nhận đó. Bạn nên nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân TP. Rạch Giá. Khi Tòa án tiến hành tống đạt các văn bản tố tụng mà con nợ vắng mặt hoặc đã bỏ đi khỏi địa phương (có xác nhận của Công an phường Vĩnh Hiệp), Tòa án sẽ thực hiện thủ tục niêm yết công khai theo quy định pháp luật. Sau thời hạn niêm yết, nếu bị đơn vẫn vắng mặt, Tòa án sẽ tiến hành xét xử vắng mặt bị đơn và ra Bản án sơ thẩm buộc vợ chồng người vay phải trả toàn bộ số tiền gốc và lãi.

3. Chúng tôi có kinh nghiệm trong việc soạn các Đơn khởi kiện, Đơn tố giác,...Hãy liên hệ với Luật sư để có thể bảo vệ qyền và lợi ích hợp pháp của bạn.

Nếu bạn cần luật sư giúp đỡ, hãy liên hệ ngay với:
Luật sư Ngô Đình Nhiên – Cộng sự cấp cao tại Hãng Luật Chân Thiện Mỹ – Thuộc Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh
Gọi ngay/Zalo: 0919.183.001
Email: luatsungodinhnhien@gmail.com
Địa chỉ văn phòng: Số 94 Nguyễn Hữu Tiến, phường Tây Thạnh, TP. Hồ Chí Minh
-----------------------------------------------------------------------------------------
Đừng để vấn đề pháp lý làm bạn lo lắng – Với sự am hiểu pháp luật chuyên sâu, có kinh nghiệm thực tiễn nhiều năm, Luật sư Nhiên sẽ có giải pháp toàn diện, được việc và đồng hành cùng bạn!
------------------------------------------------------------------------------------------

Luật sư Ngô Đình Nhiên .

Chào bạn,

Vấn đề bạn hỏi luật sư trả lời như sau:

Theo thông tin bạn cung cấp, năm 2020, vợ chồng người vay có ký hợp đồng vay tiền 2,1 tỷ đồng, có chữ ký và dấu vân tay; thời hạn trả nợ là tháng 10/2022 nhưng đến nay vẫn chưa thanh toán cả gốc và lãi, đồng thời người vay đã rời khỏi địa phương.

1. Bạn có quyền khởi kiện đòi nợ không?

Bạn có quyền khởi kiện yêu cầu người vay trả nợ theo Điều 463 và Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015. Hợp đồng vay có chữ ký và dấu vân tay là chứng cứ quan trọng để chứng minh giao dịch, nhưng cần xem xét thêm nội dung hợp đồng, chứng từ giao nhận tiền và các thỏa thuận liên quan.

Tuy nhiên, bạn cần lưu ý về thời hiệu khởi kiện. Theo Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng là 03 năm kể từ ngày người có quyền biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Do khoản vay đã đến hạn từ tháng 10/2022, bạn nên khẩn trương kiểm tra thời hiệu và các tình tiết có thể ảnh hưởng đến việc tính thời hiệu. Theo Điều 157 Bộ luật Dân sự 2015, việc bên vay thừa nhận nghĩa vụ, thực hiện một phần nghĩa vụ hoặc các bên tự hòa giải có thể làm bắt đầu lại thời hiệu theo quy định.

2. Khởi kiện ở đâu khi người vay đã bỏ khỏi địa phương?

Bạn có thể nộp đơn khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Việc người vay rời khỏi nơi cư trú không làm mất nghĩa vụ trả nợ. Bạn cần cung cấp địa chỉ cư trú cuối cùng mà mình biết, thông tin nhân thân của người vay và tài liệu chứng minh khoản nợ.

Bạn nên chuẩn bị:

• Hợp đồng vay tiền bản gốc có chữ ký, dấu vân tay.
• Chứng từ giao tiền, tin nhắn, giấy xác nhận nợ hoặc tài liệu trao đổi về việc trả nợ.
• Tài liệu về địa chỉ cư trú cuối cùng của người vay.
• Bảng tính tiền gốc, tiền lãi và các khoản đã thanh toán (nếu có).

3. Có thể khởi kiện cả vợ và chồng không?

Điều này phụ thuộc vào việc ai là người đứng tên vay, ai ký hợp đồng và mục đích vay tiền. Nếu cả hai vợ chồng cùng ký vay hoặc có căn cứ xác định khoản vay là nghĩa vụ chung của vợ chồng theo Điều 27 và Điều 37 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, bạn có thể yêu cầu Tòa án xem xét trách nhiệm trả nợ của cả hai. Không thể mặc nhiên yêu cầu người còn lại trả nợ chỉ vì họ là vợ hoặc chồng của người vay.

4. Sau khi có bản án, làm sao để thu hồi tiền?

Bạn có thể yêu cầu Tòa án buộc người có nghĩa vụ trả nợ gốc và tiền lãi hợp pháp theo thỏa thuận, quy định tại Điều 466 và Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015. Khi bản án có hiệu lực pháp luật, nếu bên vay không tự nguyện thi hành, bạn có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành, xác minh tài sản và áp dụng biện pháp cưỡng chế theo quy định.

Tuy nhiên, bản án không tự động khiến người vay phải trả tiền nếu họ không có tài sản hoặc thu nhập có thể thi hành án. Vì vậy, bạn nên thu thập thông tin về nhà đất, tài khoản, công việc và các tài sản khác của người vay nếu có căn cứ hợp pháp.

5. Luật sư lưu ý về thời hiệu

Khoản vay đến hạn tháng 10/2022 nên cần đặc biệt lưu ý thời hiệu khởi kiện 03 năm theo Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015. Bạn cần kiểm tra chính xác ngày đến hạn, ngày phát sinh vi phạm và có hay không sự kiện làm bắt đầu lại thời hiệu theo Điều 157 Bộ luật Dân sự 2015. Nếu người vay đã thừa nhận nợ, trả một phần nợ hoặc hai bên đã tự hòa giải thì cần lưu giữ chứng cứ về sự kiện đó.

Tóm lại, bạn nên sớm rà soát thời hiệu và hồ sơ chứng cứ trước khi khởi kiện. Mục tiêu pháp lý nên là yêu cầu xác định nghĩa vụ trả nợ, bảo vệ quyền lợi của mình và tạo căn cứ thi hành án, thay vì chỉ nhằm tạo áp lực cho người vay.

Nếu bạn cần thông tin thêm về dịch vụ tư vấn, vui lòng gọi tổng đài i-Law để được giải đáp.

Nếu bạn vừa lòng với nội dung trả lời, vui lòng đánh giá câu trả lời để ủng hộ Luật sư Nguyễn Thanh Hải.

Luật sư Nguyễn Thanh Hải.

Luật sư Nguyễn Thành Huân.

Chào bạn cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi về cho chúng tôi. Theo như thông tin bạn cung cấp, chúng tôi xin được đưa ra tư vấn sơ bộ như sau:

1. Về quan hệ pháp luật và giá trị chứng cứ

Đây là tranh chấp hợp đồng vay tài sản theo Điều 463 Bộ luật Dân sự (BLDS) 2015. Hợp đồng vay tiền giữa cá nhân với cá nhân không bắt buộc phải công chứng, chứng thực mới có hiệu lực; việc hai bên đã lập văn bản, bên vay ký tên và điểm chỉ (lăn tay) là chứng cứ khá vững để chứng minh quan hệ vay nợ và nghĩa vụ trả nợ khi khởi kiện.

2. Về thời hiệu khởi kiện 

Khoản nợ đến hạn từ tháng 10/2022, đến nay đã hơn 3 năm nên cần làm rõ điểm này trước tiên. Về nguyên tắc, Điều 429 BLDS 2015 quy định thời hiệu khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng là 03 năm kể từ ngày quyền và lợi ích hợp pháp của người có quyền bị xâm phạm, tức nếu tính thông thường thì đến nay thời hiệu đối với hợp đồng này đã hết. 

Tuy nhiên, thực tiễn xét xử hiện nay xác định khác đối với riêng phần nợ gốc: theo khoản 2 Điều 155 BLDS, thời hiệu khởi kiện không áp dụng đối với yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu, và Tòa án nhân dân tối cao cùng thực tiễn xét xử các vụ án đòi nợ đều xác định yêu cầu đòi lại tiền nợ gốc là một dạng yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu nên không áp dụng thời hiệu khởi kiện. Một vụ việc đã được rút kinh nghiệm cho thấy dù hợp đồng tín dụng đã hết thời hiệu khởi kiện, Tòa án vẫn thụ lý, giải quyết với quan hệ tranh chấp “đòi lại tài sản (nợ gốc)” mà không phụ thuộc vào việc bị đơn có yêu cầu áp dụng thời hiệu hay không. Nói cách khác: phần tiền gốc 2,1 tỷ, bạn có quyền khởi kiện đòi lại bất cứ lúc nào, không bị giới hạn bởi mốc 3 năm.

Riêng phần lãi vay, do gắn với quan hệ hợp đồng nên về nguyên tắc vẫn chịu thời hiệu 3 năm; nếu phía bị đơn (hoặc người đại diện) yêu cầu áp dụng thời hiệu trước khi Tòa sơ thẩm ra bản án, phần lãi phát sinh đã quá 3 năm có nguy cơ không được chấp nhận. Vì vậy nên khởi kiện sớm, và khi tính toán số tiền lãi yêu cầu, nên cân nhắc giới hạn trong 3 năm gần nhất để tránh rủi ro bị bác một phần yêu cầu.

Theo Điều 192 Bộ luật Tố tụng Dân sự (BLTTDS) 2015, trường hợp người bị kiện không có nơi cư trú ổn định, thay đổi chỗ ở mà không thông báo nhằm che giấu địa chỉ, trốn tránh nghĩa vụ, Thẩm phán không được trả lại đơn khởi kiện mà vẫn phải xác định đây là hành vi cố tình giấu địa chỉ và tiến hành thụ lý, giải quyết theo thủ tục chung. Khi không tống đạt trực tiếp được, Tòa sẽ niêm yết công khai tại nơi cư trú cuối cùng và có thể xét xử vắng mặt bị đơn theo đúng trình tự tố tụng. 

4. Về việc muốn bản án cho cả 2 vợ chồng

Đây là điểm cần làm rõ thêm. Theo Điều 37 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, khoản vay sẽ là nghĩa vụ chung, hai vợ chồng liên đới trả nợ nếu: nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch do vợ chồng cùng thỏa thuận xác lập, hoặc do một bên thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình. Nếu hợp đồng chỉ do một người (chồng hoặc vợ) ký và khoản tiền dùng cho mục đích cá nhân, không liên quan đến gia đình, thì về nguyên tắc chỉ người đó phải trả, người còn lại không đương nhiên liên đới – trừ khi chứng minh được khoản vay đã phục vụ nhu cầu chung. Vì vậy, ai là người đứng tên ký hợp đồng và mục đích sử dụng khoản vay là yếu tố quyết định để xác định có thể khởi kiện/yêu cầu cả hai vợ chồng cùng chịu trách nhiệm hay không. 

5. Hướng xử lý hình sự song song (nếu đủ căn cứ)

Việc vay tiền bằng hợp đồng rồi bỏ trốn sau khi đến hạn có thể có dấu hiệu của tội “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản” quy định tại Điều 175 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017), vì điều luật này xử lý hành vi vay, mượn tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng rồi dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản đó. Với số tiền 2,1 tỷ, nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì khung hình phạt cao nhất của tội danh này lên tới 20 năm tù. Đây là một hướng độc lập với vụ kiện dân sự – bạn có thể làm đơn tố giác gửi công an nơi con nợ cư trú cuối cùng để được xem xét song song. Tuy vậy cần lưu ý: việc có khởi tố hình sự hay không phụ thuộc vào chứng cứ thể hiện ý thức chiếm đoạt (bỏ trốn nhằm trốn tránh nghĩa vụ) chứ không đơn thuần chỉ vì không trả được nợ đúng hạn, nên đây là yếu tố cơ quan điều tra sẽ đánh giá, không phải điều có thể tự khẳng định trước.

Nếu cần tư vấn thêm, bạn vui lòng liên hệ với chúng tôi theo thông tin dưới đây:

Công ty Luật TNHH T2H

Trụ sở: G4-4A, Tập thể 708, xã Ngọc Hồi, thành phố Hà Nội

VP giao dịch: Số 02, ngõ 115 Chiến Thắng, phường Thanh Liệt, thành phố Hà Nội

Tel: 02422429900 – 0989656682

E-mail: huong.le@t2h.vn - contact.t2h@t2h.vn

Trân trọng!

Luật sư Lê Thị Thu Hương.

Chào bạn,

Về quyền đòi nợ và chứng cứ

Theo Điều 463 Bộ luật Dân sự

“Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.”

Hợp đồng viết tay có chữ ký, dấu vân tay của bên vay là chứng cứ quan trọng. Ngoài hợp đồng, bạn nên thu thập thêm chứng từ giao tiền (chuyển khoản, giấy biên nhận), tin nhắn, ghi âm hoặc người làm chứng về việc vay và việc đòi nợ.

Về lãi, nếu các bên có thỏa thuận lãi suất thì mức lãi không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay (Điều 468 Bộ luật Dân sự); phần lãi vượt mức này vô hiệu. Nếu không có thỏa thuận về lãi, bên vay vẫn phải trả lãi chậm trả theo Điều 357 Bộ luật Dân sự.

Về thời hiệu khởi kiện – vấn đề cần đặc biệt lưu ý

Điều 429 Bộ luật Dân sự quy định:

“Thời hiệu khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.”

Hạn trả nợ là tháng 10/2022 nên thời hiệu 03 năm đã hết vào khoảng tháng 10/2025. Tuy nhiên, khoản 2 Điều 184 Bộ luật Tố tụng dân sự quy định:

“Tòa án chỉ áp dụng quy định về thời hiệu theo yêu cầu áp dụng thời hiệu của một bên hoặc các bên với điều kiện yêu cầu này phải được đưa ra trước khi Tòa án cấp sơ thẩm ra bản án, quyết định giải quyết vụ việc.”

Như vậy, Tòa án vẫn có thể thụ lý, và chỉ áp dụng thời hiệu nếu phía bị đơn đưa ra yêu cầu. Trong trường hợp này bị đơn đã bỏ đi nên khả năng họ yêu cầu áp dụng thời hiệu là thấp, nhưng bạn vẫn cần lường trước rủi ro này. Ngoài ra, thời hiệu được tính lại từ đầu nếu bên vay đã thừa nhận một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ, hoặc đã thực hiện xong một phần nghĩa vụ (Điều 157 Bộ luật Dân sự). Vì vậy bạn hãy rà soát xem từ năm 2022 đến nay bên vay có trả một phần tiền, nhắn tin, ghi âm nhận nợ hay hứa trả nợ hay không. Đây là căn cứ rất quan trọng để chứng minh thời hiệu vẫn còn.

Về mong muốn “có bản án treo trên đầu vợ chồng người vay”

Bản án dân sự không có tính chất “treo” hay răn đe như bản án hình sự. Khi bản án có hiệu lực, bạn có quyền yêu cầu thi hành án dân sự trong thời hạn 05 năm kể từ ngày bản án có hiệu lực (Điều 30 Luật Thi hành án dân sự). Cơ quan thi hành án sẽ xác minh tài sản, kê biên, phong tỏa tài khoản và có thể áp dụng biện pháp cưỡng chế để buộc trả nợ, đồng thời hạn chế xuất cảnh trong trường hợp đủ điều kiện. Do đó, bạn cần xác định rõ mục tiêu: nếu muốn thu hồi tiền thì cần tập trung xác minh tài sản của bên vay.

Ngoài ra, nếu có căn cứ cho rằng bên vay dùng thủ đoạn gian dối ngay từ đầu để vay tiền thì có dấu hiệu Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174 Bộ luật Hình sự). Nếu bên vay nhận được tài sản bằng hợp đồng vay rồi bỏ trốn để chiếm đoạt thì có dấu hiệu Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản (điểm a khoản 1 Điều 175). Bạn có thể gửi đơn tố giác đến cơ quan Công an có thẩm quyền, tuy nhiên cơ quan Công an sẽ xem xét có đủ căn cứ chứng minh ý thức chiếm đoạt hay chỉ là tranh chấp dân sự thông thường.

Bạn muốn tư vấn cụ thể hãy liên hệ trực tiếp với Luật sư trình bày sự việc cụ thể. Số điện thoại Luật sư 0919.989.876 (Luật sư Tuấn Anh).

            Luật sư chờ phản hồi từ bạn. 

Để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của mình:

    Quý khách hàng vui lòng liên hệ trực tiếp với luật sư qua số điện thoại 091 998 9876

-        Luật sư tư vấn miễn phí;

-        Luật sư tư vấn hướng giải quyết, nhận định pháp lý;

-        Phí dịch vụ luật sư công khai, minh bạch. 

NHẤN ĐỂ GỌI LUẬT SƯ:  091 998 9876

-         LUẬT SƯ LÊ TUẤN ANH

-        Địa chỉ: Số 203 Cộng Hoà, phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.

-        Điện thoại: 091 998 9876

-        Website: https://luậtsư.net/

Luật sư Lê Tuấn Anh.