Nghĩa vụ dân quân tự vệ

Chào bạn,

Căn cứ theo thông tin bạn cung cấp, tôi tư vấn cho bạn như sau:

1. Việc cơ quan chức năng gọi bạn tham gia Dân quân tự vệ (DQTV) khi cận 7.5 độ là không đúng với quy định về tiêu chuẩn sức khỏe.

Theo Điều 10 Luật Dân quân tự vệ 2019, một trong những tiêu chuẩn bắt buộc để công dân được tuyển chọn vào DQTV là phải “Đủ sức khỏe thực hiện nghĩa vụ tham gia Dân quân tự vệ”.

Theo quy định chi tiết tại điểm a khoản 1 Điều 4 Thông tư 105/2023/TT-BQP, tiêu chuẩn sức khỏe để tham gia DQTV là đạt Loại 1, Loại 2, Loại 3.

Ngoài ra, theo điểm b Khoản 1 Điều 1 Thông tư 68/2025/TT-BQP có hiệu lực từ ngày 01/07/2025: Sửa đổi, bổ sung điểm c như sau: “c) Không gọi nhập ngũ vào Quân đội những công dân mắc tật khúc xạ cận thị lớn hơn 1.5 diop trở lên, viễn thị các mức độ; chỉ số BMI nhỏ hơn 18.0 hoặc lớn hơn 29.9.”.

Mức cận 7.5 Diop của bạn được xếp vào sức khỏe Loại 6. Do đó, bạn hoàn toàn không đủ điều kiện để kết nạp hay tham gia huấn luyện lực lượng này.

Việc bạn vẫn bị gọi đi huấn luyện 15 ngày rất có thể xuất phát từ sai sót trong khâu đồng bộ hồ sơ hành chính ở địa phương. Có thể danh sách thanh niên trong độ tuổi quản lý chưa được cập nhật kịp thời kết quả khám sức khỏe từ Hội đồng khám Nghĩa vụ quân sự chuyển sang bộ phận quản lý DQTV cấp xã.

2. Hướng dẫn cách giải quyết để được thôi gọi huấn luyện/giải ngạch

Bước 1: Chuẩn bị chứng cứ y tế. Bạn cần xin Trích lục/Bản sao kết luận khám sức khỏe Nghĩa vụ quân sự đợt gần nhất (thể hiện mắt Loại 6). Nếu không xin lại được giấy này, bạn có thể đến Bệnh viện đa khoa gần nhất khám và xin Giấy chứng nhận sức khỏe xác nhận tình trạng cận thị 7.5 độ hiện tại.

Bước 2: Nộp Đơn đề nghị xem xét lại quyết định gọi huấn luyện và xin thôi thực hiện nghĩa vụ Dân quân tự vệ. Kèm theo chứng cứ y tế ở Bước 1, bạn nộp trực tiếp cho Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự cấp xã/phường và Chủ tịch UBND cấp xã/phường nơi bạn thường trú.

Bước 3: Căn cứ vào Đơn và tình trạng sức khỏe thực tế của bạn, Chủ tịch UBND cấp xã có trách nhiệm rà soát và ra Quyết định cho thôi thực hiện nghĩa vụ tham gia DQTV trước thời hạn theo quy định tại Điều 12 Luật Dân quân tự vệ 2019.

Nếu cần tư vấn thêm, bạn vui lòng liên hệ với chúng tôi theo thông tin dưới đây:

Công ty Luật TNHH T2H

Trụ sở: G4-4A, Tập thể 708, xã Ngọc Hồi, thành phố Hà Nội

VP giao dịch: Số 02, ngõ 115 Chiến Thắng, phường Thanh Liệt, thành phố Hà Nội

Tel: 02422429900 – 0989656682

E-mail: huong.le@t2h.vn - contact.t2h@t2h.vn

Trân trọng!

Luật sư Lê Thị Thu Hương.

Luật sư Ngô Đình Nhiên .

Chào anh/chị, về vấn đề được đặt ra như trên, chúng tôi có một số ý kiến tư vấn như sau:

Trước hết, theo quy định của Luật Dân quân tự vệ 2019, một trong những điều kiện bắt buộc để công dân được tuyển chọn tham gia lực lượng Dân quân tự vệ là phải đủ sức khỏe để thực hiện nghĩa vụ. Tiêu chuẩn này được hướng dẫn cụ thể tại Thông tư 105/2023/TT-BQP, theo đó chỉ những trường hợp đạt sức khỏe loại 1, loại 2 hoặc loại 3 mới đủ điều kiện tham gia.

Bên cạnh đó, các quy định mới tại Thông tư 68/2025/TT-BQP cũng cho thấy xu hướng siết chặt tiêu chuẩn sức khỏe, trong đó loại trừ những trường hợp có tật khúc xạ mắt từ 1.5 diop trở lên khi tham gia nghĩa vụ quân sự. Mặc dù quy định này áp dụng trực tiếp cho nghĩa vụ quân sự, nhưng đây cũng là cơ sở tham chiếu quan trọng trong việc đánh giá sức khỏe đối với lực lượng Dân quân tự vệ.

Đối chiếu với trường hợp của bạn, mức cận thị 7.5 diop thường được phân loại là sức khỏe loại 6, tức là mức không đạt yêu cầu tuyển chọn. Vì vậy, về nguyên tắc, bạn không đủ điều kiện để được tuyển chọn hoặc tham gia huấn luyện Dân quân tự vệ. Việc bạn vẫn nhận được lệnh gọi tham gia huấn luyện có khả năng xuất phát từ việc cập nhật thông tin chưa đầy đủ hoặc sai sót trong quản lý hồ sơ tại địa phương.

Để bảo vệ quyền lợi của mình, bạn nên chủ động thực hiện các bước sau:

a.    a. Trước hết, cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, giấy tờ y tế chứng minh tình trạng sức khỏe. Bạn có thể xin lại kết luận khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự gần nhất (nếu đã tham gia khám) hoặc đến cơ sở y tế có thẩm quyền để được khám và cấp giấy xác nhận tình trạng cận thị hiện tại.

b.   b. Sau đó, bạn làm đơn đề nghị xem xét lại việc gọi tham gia huấn luyện và xin tạm hoãn thực hiện nghĩa vụ Dân quân tự vệ, kèm theo các tài liệu y tế đã chuẩn bị. Đơn này nên gửi trực tiếp đến Ban Chỉ huy Quân sự cấp xã/phường và Ủy ban nhân dân cấp xã/phường nơi bạn cư trú. Trên cơ sở hồ sơ và tình trạng sức khỏe thực tế, Chủ tịch UBND cấp xã có trách nhiệm xem xét, kiểm tra lại và có thể ban hành quyết định cho thôi thực hiện nghĩa vụ Dân quân tự vệ trước thời hạn theo quy định của pháp luật.

Tóm lại, với tình trạng sức khỏe hiện tại, bạn có cơ sở pháp lý rõ ràng để đề nghị không tham gia Dân quân tự vệ. Bạn nên chủ động cung cấp hồ sơ và làm việc với chính quyền địa phương để được xem xét, giải quyết kịp thời, tránh phát sinh nghĩa vụ không phù hợp với quy định.

Trên đây là nội dung tư vấn của Văn phòng Luật sư Triển Luật về vấn đề bạn yêu cầu. Nếu bạn còn vướng mắc hoặc cần hỗ trợ các vấn đề pháp lý khác, vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi theo địa chỉ số 213A (Tầng 2) Nguyễn Xí, Phường Bình Lợi Trung, TPHCM, số điện thoại liên hệ: 0903.121.676 – 077.682.0693 để được tư vấn và giải đáp cụ thể.

Luật sư Hồ Ngọc Hiền Thảo.

Chào bạn,

Luật sư trả lời bạn như sau:

Trường hợp của bạn là tình huống khá phổ biến hiện nay: không đủ điều kiện thực hiện nghĩa vụ quân sự nhưng vẫn bị huy động tham gia lực lượng dân quân tự vệ tại địa phương. Hai chế độ này có liên quan nhưng không hoàn toàn giống nhau về tiêu chuẩn tuyển chọn.

Cần phân biệt:

• Nghĩa vụ quân sự (NVQS) áp dụng tiêu chuẩn sức khỏe rất chặt theo Thông tư 105/2023/TT-BQP;
• Dân quân tự vệ (DQTV) là lực lượng quần chúng không thoát ly sản xuất, tiêu chuẩn tuyển chọn có khác và thường linh hoạt hơn ở thực tế địa phương.

Tuy nhiên, bạn đặt vấn đề là đúng ở chỗ:

Theo Điều 10 Luật Dân quân tự vệ 2019, công dân tham gia DQTV phải:

• có lý lịch rõ ràng;
• chấp hành tốt chủ trương pháp luật;
• đủ sức khỏe thực hiện nhiệm vụ.

Nếu bạn bị kết luận:

• cận thị 7,5 độ;
• sức khỏe loại 6;
• không đủ điều kiện NVQS,

thì bạn có cơ sở để đề nghị xem xét lại khả năng thực hiện nhiệm vụ DQTV, đặc biệt là:

• dân quân cơ động;
• huấn luyện tập trung;
• nhiệm vụ có yêu cầu thể lực, quan sát, thao tác quân sự.

Tuy nhiên cần lưu ý rất quan trọng:

“Không đủ điều kiện nhập ngũ” không tự động đồng nghĩa với “đương nhiên được miễn tham gia DQTV”.

Địa phương có thể căn cứ:

• nhu cầu tổ chức lực lượng;
• kết luận khám riêng;
• tính chất nhiệm vụ;
  để vẫn đưa vào danh sách dân quân nếu cho rằng bạn còn đủ sức khỏe cơ bản.

Trong trường hợp của bạn, có 3 khả năng:

1. Chưa tổ chức khám/đánh giá sức khỏe riêng cho DQTV
   Nhiều địa phương thực tế chỉ lập danh sách và gọi tham gia mà chưa rà soát kỹ hồ sơ sức khỏe.
2. Có sai sót hành chính
   Ví dụ:

• chưa cập nhật kết luận loại 6;
• BCHQS cấp xã/phường chưa nhận hồ sơ khám NVQS;
• hoặc phân loại chưa chính xác.

3. Địa phương vẫn đánh giá bạn đủ sức khỏe tham gia DQTV
   Dù không đủ tiêu chuẩn nhập ngũ.

Bạn nên làm gì?

Bước 1 – Làm đơn đề nghị xem xét sức khỏe
Gửi Ban Chỉ huy quân sự cấp xã/phường nơi thường trú, kèm:

• kết quả khám NVQS;
• giấy xác nhận cận thị;
• hồ sơ bệnh án mắt (nếu có).

Nội dung:

• đề nghị rà soát tiêu chuẩn sức khỏe;
• đề nghị miễn/cho ra khỏi lực lượng dân quân cơ động;
• hoặc không bố trí huấn luyện tập trung do không bảo đảm sức khỏe.

Bước 2 – Xin khám lại hoặc giám định
Nếu cần, bạn có thể đề nghị:

• khám sức khỏe lại;
• hoặc đánh giá lại khả năng thực hiện nhiệm vụ.

Bước 3 – Khiếu nại hành chính
Nếu địa phương vẫn gọi dù có căn cứ sức khỏe rõ ràng, bạn có quyền:

• khiếu nại quyết định/hành vi hành chính;
• gửi Chủ tịch UBND cấp xã hoặc BCHQS cấp trên.

Về thực tế, với mức cận 7,5 độ, nếu có hồ sơ y tế đầy đủ thì khả năng được xem xét giảm hoặc miễn tham gia lực lượng cơ động là tương đối có cơ sở. Bạn nên làm việc theo hướng hành chính mềm trước, tránh bỏ tập hoặc không chấp hành giấy gọi ngay từ đầu vì có thể phát sinh xử phạt hành chính nếu địa phương xác định lệnh triệu tập hợp lệ.

 Nếu bạn vừa lòng với nội dung tư vấn, vui lòng để lại nhận xét để mọi người tham khảo.

Luật sư Nguyễn Thanh Hải.

Chào Anh Nguyễn Đức Thắng,

Qua nội dung Anh trình bày, tôi xin trao đổi và tư vấn như sau:

Trước hết cần phân biệt rõ giữa:

• Nghĩa vụ quân sự (NVQS); và

• Nghĩa vụ tham gia Dân quân tự vệ (DQTV).

Đây là hai chế định pháp lý khác nhau, có điều kiện tuyển chọn và cơ chế tổ chức riêng. Vì vậy, việc Anh được kết luận sức khỏe loại 6 để tạm hoãn hoặc không đủ điều kiện nhập ngũ không đồng nghĩa đương nhiên với việc sẽ không tham gia Dân quân tự vệ.

Về vấn đề sức khỏe

Đúng như Anh viện dẫn, theo tiêu chuẩn phân loại sức khỏe hiện hành, cận thị khoảng 7,5 diop thường bị xếp sức khỏe loại 6 khi khám tuyển nghĩa vụ quân sự. Đây là mức sức khỏe không đủ điều kiện nhập ngũ theo tiêu chuẩn tuyển quân thông thường.

Tuy nhiên, đối với lực lượng Dân quân tự vệ, pháp luật hiện hành không áp dụng máy móc cùng một tiêu chuẩn sức khỏe như tuyển quân NVQS. Điều 10 Luật Dân quân tự vệ quy định công dân tham gia DQTV phải “có đủ sức khỏe phù hợp với nhiệm vụ của lực lượng dân quân tự vệ”.

👉 Điều này có nghĩa: việc đánh giá còn phụ thuộc vào:

• Loại hình dân quân được bố trí;

• Nhiệm vụ cụ thể;

• Kết luận của cơ quan quân sự địa phương;

• Mức độ ảnh hưởng thực tế của tình trạng sức khỏe.

Do đó, trên thực tế có trường hợp công dân không đủ điều kiện nhập ngũ nhưng vẫn được sắp xếp tham gia dân quân tại địa phương.

Tuy nhiên, nếu tình trạng cận thị của Anh nặng, ảnh hưởng rõ rệt đến khả năng huấn luyện, sinh hoạt quân sự hoặc thực hiện nhiệm vụ thì Anh hoàn toàn có quyền đề nghị xem xét lại tiêu chuẩn sức khỏe và việc bố trí tham gia DQTV.

Về việc có sai sót thủ tục hay không

Không thể khẳng định ngay có sai sót hành chính hay không chỉ dựa trên việc Anh bị gọi tham gia dân quân cơ động. Tuy nhiên, nếu:

• Việc khám sức khỏe không đầy đủ;

• Không có kết luận rõ ràng;

• Không đúng thẩm quyền hoặc không đúng quy trình;

• Hoặc tình trạng sức khỏe thực tế của Anh không bảo đảm để tham gia huấn luyện;

thì Anh có quyền đề nghị cơ quan quân sự xem xét lại hồ sơ và tổ chức kiểm tra sức khỏe lại theo quy định.

Anh có thể làm gì lúc này?

👉 Anh nên thực hiện theo hướng mềm dẻo, đúng thủ tục hành chính trước, tránh tự ý không chấp hành giấy triệu tập vì có thể phát sinh xử lý vi phạm hành chính.

Cụ thể, Anh có thể:

• Làm đơn đề nghị xem xét lại tiêu chuẩn sức khỏe tham gia DQTV;

• Đính kèm hồ sơ khám mắt, toa kính, kết luận chuyên khoa mắt hoặc hồ sơ sức khỏe thể hiện mức cận thị 7,5 diop;

• Gửi Ban Chỉ huy quân sự cấp xã/phường hoặc Ban Chỉ huy quân sự cấp huyện nơi cư trú;

• Đề nghị được khám, đánh giá sức khỏe lại hoặc xem xét cho ra khỏi lực lượng dân quân nếu không đủ điều kiện sức khỏe thực tế.

Trong trường hợp cơ quan quân sự vẫn giữ nguyên quyết định nhưng Anh cho rằng không phù hợp quy định pháp luật, Anh có quyền thực hiện khiếu nại hành chính theo trình tự luật định.

👉 Điều quan trọng là nên làm việc bằng văn bản, lưu lại giấy tiếp nhận, giấy mời, kết luận khám sức khỏe và các tài liệu liên quan để bảo vệ quyền lợi của mình về sau.

📌 Anh có thể liên hệ trực tiếp với chúng tôi để được hỗ trợ:

Chúng tôi có thể hỗ trợ Anh rà soát hồ sơ, đánh giá tính hợp pháp của việc tuyển chọn DQTV, hỗ trợ soạn đơn đề nghị xem xét lại sức khỏe hoặc khiếu nại hành chính phù hợp với quy định pháp luật.

⚠️ Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung trả lời mang tính chất tham khảo, được xây dựng trên cơ sở thông tin do người hỏi cung cấp và quy định pháp luật tại thời điểm tư vấn. Việc xác định đủ hay không đủ điều kiện tham gia lực lượng Dân quân tự vệ còn phụ thuộc vào hồ sơ sức khỏe, nhu cầu tổ chức lực lượng tại địa phương và quyết định của cơ quan quân sự có thẩm quyền.

Luật sư Nguyễn Văn Toàn.