Nội dung về Luật tố cáo, Luật viên chức

Xin chào chị Nhi Nhi, dựa trên những thông tin chị cung cấp, CÔNG TY LUẬT VKE | VKE CONSULT LAW OFFICE xin giải đáp và tư vấn về vấn đề của chị như sau:

➡️ Kết luận: Với thông tin chị cung cấp, có 03 vấn đề cần yêu cầu cơ quan có thẩm quyền kiểm tra ngay:

Thứ nhất, việc UBND không thụ lý đơn tố cáo không đồng nghĩa chị cố ý tố cáo sai sự thật. Nếu Thông báo của UBND không có kết luận chị cố ý cung cấp thông tin sai sự thật thì Hiệu trưởng không nên tự suy diễn kết quả không thụ lý thành một kết luận vi phạm đối với chị.

Thứ hai, nếu danh tính người tố cáo có được từ hồ sơ/quá trình giải quyết tố cáo và bị công khai trái quy định, cần xem xét trách nhiệm liên quan đến nghĩa vụ bảo mật thông tin người tố cáo theo Luật Tố cáo.

Thứ ba, việc cảnh báo kỷ luật hoặc tạo bất lợi về công tác chỉ vì viên chức thực hiện quyền tố cáo là vấn đề cần đặc biệt xem xét dưới góc độ quy định cấm trả thù, trù dập người tố cáo. Tuy nhiên, để kết luận chính xác Hiệu trưởng đã vi phạm và mức độ xử lý đến đâu, cần căn cứ vào nguyên văn Thông báo của Hiệu trưởng, Thông báo không thụ lý của UBND, phạm vi người được nhận Thông báo và chứng cứ về hậu quả đối với vị trí công tác của chị.

Hướng xử lý phù hợp: Chị nên giữ nguyên bản toàn bộ đơn tố cáo, phiếu tiếp nhận, Thông báo không thụ lý của UBND và Thông báo của Hiệu trưởng; sau đó làm văn bản yêu cầu cơ quan cấp trên có thẩm quyền kiểm tra, xử lý, trong đó trích nguyên văn phần Hiệu trưởng công khai danh tính, quy kết “cố ý cung cấp sai sự thật”, cảnh báo kỷ luật và yêu cầu lưu hồ sơ viên chức. Nếu đã xuất hiện dấu hiệu gây bất lợi về vị trí việc làm, đánh giá viên chức, thi đua, kỷ luật hoặc quyền lợi nghề nghiệp do việc tố cáo, chị có thể đồng thời đề nghị áp dụng biện pháp bảo vệ vị trí công tác của người tố cáo theo quy định.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ℹ️ Thông tin này được biên soạn nhằm mục đích phổ biến kiến thức pháp luật và chỉ mang tính chất tham khảo.
🚫 Nội dung không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý cho từng vụ việc cụ thể. Việc áp dụng quy định pháp luật có thể khác nhau tùy theo hồ sơ, tình tiết thực tế và các văn bản pháp luật hiện hành tại thời điểm áp dụng.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏢 CÔNG TY LUẬT VKE | VKE CONSULT LAW OFFICE
📞 Zalo | WhatsApp: 0944 501 512
📍 Địa chỉ: Tầng 6, Tòa nhà VVA, 279 Lý Tự Trọng, P. Bến Thành, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh

Luật sư Trương Phú Nhân.

Chào bạn,

Căn cứ theo thông tin bạn cung cấp, tôi tư vấn cho bạn như sau:

Đầu tiên, cần tách riêng vấn đề không thụ lý đơn tố cáo với vấn đề xác định người tố cáo cố ý tố cáo sai sự thật. Đây là hai vấn đề pháp lý khác nhau. Cụ thể:

1. “Không thụ lý tố cáo” không đồng nghĩa với “cố ý tố cáo sai sự thật”

Điều 29. Thụ lý tố cáo

1. Người giải quyết tố cáo ra quyết định thụ lý tố cáo khi có đủ các điều kiện sau đây:

a) Tố cáo được thực hiện theo quy định tại Điều 23 của Luật này;

b) Người tố cáo có đủ năng lực hành vi dân sự; trường hợp không có đủ năng lực hành vi dân sự thì phải có người đại diện theo quy định của pháp luật;

c) Vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết tố cáo của cơ quan, tổ chức, cá nhân tiếp nhận tố cáo;

d) Nội dung tố cáo có cơ sở để xác định người vi phạm, hành vi vi phạm pháp luật.

Trường hợp tố cáo xuất phát từ vụ việc khiếu nại đã được giải quyết đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật nhưng người khiếu nại không đồng ý mà chuyển sang tố cáo người đã giải quyết khiếu nại thì chỉ thụ lý tố cáo khi người tố cáo cung cấp được thông tin, tài liệu, chứng cứ để xác định người giải quyết khiếu nại có hành vi vi phạm pháp luật.

Theo Điều 29 Luật Tố cáo, một tố cáo chỉ được thụ lý khi đáp ứng các điều kiện về hình thức, năng lực của người tố cáo, thẩm quyền giải quyết và đặc biệt là nội dung tố cáo phải có cơ sở để xác định người vi phạm, hành vi vi phạm pháp luật. Vì vậy, việc không thụ lý có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân về thẩm quyền, hình thức hoặc điều kiện ban đầu của hồ sơ, chứ không phải là kết luận về tính đúng, sai của nội dung tố cáo.

Điều 35. Kết luận nội dung tố cáo

1. Căn cứ vào nội dung tố cáo, giải trình của người bị tố cáo, kết quả xác minh nội dung tố cáo, tài liệu, chứng cứ có liên quan, người giải quyết tố cáo ban hành kết luận nội dung tố cáo.

2. Kết luận nội dung tố cáo phải có các nội dung chính sau đây:

a) Kết quả xác minh nội dung tố cáo;

b) Căn cứ pháp luật để xác định có hay không có hành vi vi phạm pháp luật;

c) Kết luận về nội dung tố cáo là đúng, đúng một phần hoặc tố cáo sai sự thật; xác định trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến nội dung tố cáo;

Điều 36. Việc xử lý kết luận nội dung tố cáo của người giải quyết tố cáo

1. Chậm nhất là 07 ngày làm việc kể từ ngày ban hành kết luận nội dung tố cáo, người giải quyết tố cáo căn cứ vào kết luận nội dung tố cáo tiến hành việc xử lý như sau:

a) Trường hợp kết luận người bị tố cáo không vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ thì khôi phục quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tố cáo bị xâm phạm do việc tố cáo không đúng sự thật gây ra, đồng thời xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xử lý người cố ý tố cáo sai sự thật;

b) Trường hợp kết luận người bị tố cáo vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ thì áp dụng biện pháp xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật.

Ngược lại, theo Điều 35 Luật Tố cáo, chỉ sau quá trình giải quyết, xác minh thì cơ quan có thẩm quyền mới ban hành kết luận nội dung tố cáo, trong đó phải xác định nội dung tố cáo là đúng, đúng một phần hoặc sai sự thật. Điều 36 tiếp tục phân biệt trường hợp tố cáo không đúng với trường hợp “cố ý tố cáo sai sự thật” để xem xét xử lý người tố cáo.

Điều 7. Sửa đổi, bổ sung Điều 23 như sau:

“Điều 23. Xử lý kỷ luật đối với người tố cáo là cán bộ, công chức, viên chức

1. Hình thức kỷ luật khiển trách áp dụng đối với người tố cáo khi có một trong các hành vi sau:

a) Biết rõ việc tố cáo là không đúng sự thật nhưng vẫn tố cáo;

b) Biết vụ việc đã được cơ quan, người có thẩm quyền giải quyết đúng chính sách, pháp luật nhưng vẫn tố cáo mà không có bằng chứng chứng minh nội dung tố cáo;

c) Lôi kéo, kích động, dụ dỗ người khác tố cáo sai sự thật.

Theo Điều 23 Nghị định 31/2019/NĐ-CP, đã được sửa đổi bởi Nghị định 156/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, quy định viên chức là người tố cáo chỉ có thể bị khiển trách trong trường hợp, chẳng hạn, biết rõ việc tố cáo là không đúng sự thật nhưng vẫn tố cáo. Như vậy phải chứng minh được yếu tố “biết rõ” và vẫn cố ý thực hiện, chứ không thể chỉ căn cứ vào việc cơ quan nhà nước không thụ lý đơn.

2. Việc công khai danh tính người tố cáo có dấu hiệu vi phạm quy định về bảo mật người tố cáo

Khoản 3 Điều 8 Luật Tố cáo nghiêm cấm hành vi:

“Tiết lộ họ tên, địa chỉ, bút tích của người tố cáo và thông tin khác làm lộ danh tính của người tố cáo.”

Luật cũng nghiêm cấm hành vi cản trở, gây khó khăn, đe dọa, trả thù, trù dập người tố cáo.

Vì vậy, nếu Hiệu trưởng đã đưa họ tên hoặc các thông tin đủ để xác định người tố cáo vào một thông báo được phổ biến cho nhiều cá nhân, bộ phận trong Trường thì có dấu hiệu xâm phạm yêu cầu bảo mật danh tính người tố cáo.

Tuy nhiên, để xác định chính xác trách nhiệm và hình thức xử lý cần làm rõ thêm ai là người làm lộ thông tin từ hồ sơ tố cáo. Nếu người làm lộ danh tính thuộc nhóm người giải quyết tố cáo, người xác minh hoặc người tiếp nhận tố cáo thì Điều 22 Nghị định 31/2019/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 156/2026/NĐ-CP, quy định hành vi tiết lộ thông tin làm lộ danh tính người tố cáo có thể bị xử lý kỷ luật ở mức cảnh cáo, trừ trường hợp người tố cáo từ chối biện pháp bảo vệ bí mật thông tin.

Nếu Hiệu trưởng chỉ là người bị tố cáo, không đồng thời là người tiếp nhận, xác minh hoặc giải quyết tố cáo, thì khi đó cần xem xét nguồn thông tin bị lộ, hành vi sử dụng và công khai thông tin của Hiệu trưởng, cũng như có hay không dấu hiệu đe dọa, trả thù hoặc trù dập người tố cáo để xác định trách nhiệm tương ứng.

3. Về việc cảnh báo sẽ xử lý kỷ luật người giảng viên

Từ ngày 01/7/2026, việc xử lý kỷ luật viên chức được thực hiện theo Nghị định 234/2026/NĐ-CP. Việc kỷ luật phải bảo đảm khách quan, công bằng, chính xác, đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục và phải căn cứ vào hành vi vi phạm cụ thể, tính chất, mức độ, hậu quả, động cơ và các tình tiết có liên quan.

Vì vậy, nếu Hiệu trưởng chỉ dựa vào việc UBND “không thụ lý đơn tố cáo” để cho rằng giảng viên cố ý cung cấp thông tin sai sự thật và từ đó cảnh báo xử lý kỷ luật thì căn cứ này là chưa phù hợp.

Một “Thông báo” của Hiệu trưởng cũng không đương nhiên là quyết định xử lý kỷ luật. Nếu Nhà trường tiến hành kỷ luật, người giảng viên có quyền yêu cầu xác định rõ:

• hành vi vi phạm cụ thể là gì;
• căn cứ pháp luật nào xác định hành vi đó là vi phạm;
• tài liệu nào chứng minh người giảng viên “biết rõ thông tin là sai nhưng vẫn tố cáo”;
• thẩm quyền, trình tự và thủ tục xử lý kỷ luật đã được thực hiện đúng hay chưa.

4. Về việc đưa Thông báo vào hồ sơ viên chức

Điều 41 Luật Viên chức số 129/2025/QH15 quy định hồ sơ viên chức phải được quản lý và cập nhật, đồng thời phải “bảo đảm chính xác diễn biến, quá trình công tác của viên chức”.

Nghị định 234/2026/NĐ-CP cũng quy định các tài liệu liên quan đến việc xử lý kỷ luật và quyết định kỷ luật phải được lưu trong hồ sơ viên chức.

Do đó, nếu Thông báo ghi người giảng viên “cố ý cung cấp thông tin sai sự thật” như một sự việc đã được cơ quan có thẩm quyền kết luận trong khi UBND chưa hề có kết luận như vậy thì người giảng viên có cơ sở yêu cầu Nhà trường đính chính, thu hồi hoặc không sử dụng nhận định này làm căn cứ đánh giá, xếp loại, kỷ luật hoặc thực hiện các quyết định bất lợi khác đối với viên chức.

5. Giảng viên có thể thực hiện các việc sau:

Thứ nhất, lưu giữ toàn bộ chứng cứ chứng minh, gồm đơn tố cáo, giấy tiếp nhận/bưu điện, văn bản không thụ lý của UBND, Thông báo của Hiệu trưởng, danh sách nơi nhận của Thông báo, email/tin nhắn, biên bản họp và tài liệu chứng minh việc Thông báo đã được phổ biến cho những ai.

Thứ hai, có văn bản yêu cầu UBND/cơ quan đã ra thông báo không thụ lý xác nhận rõ lý do không thụ lý.

Đồng thời, thời gian 07 tháng mới nhận được kết quả không thụ lý cũng cần kiểm tra. Khoản 1 Điều 24 Luật Tố cáo quy định về nguyên tắc, trong 07 ngày làm việc kể từ khi nhận được tố cáo phải tiến hành xử lý ban đầu, kiểm tra điều kiện thụ lý; trường hợp cần kiểm tra, xác minh tại nhiều nơi thì có thể kéo dài nhưng không quá 10 ngày làm việc; nếu không đủ điều kiện thụ lý phải thông báo ngay và nêu lý do. Vì vậy, nếu thực tế cơ quan nhận đơn và để 07 tháng mới lần đầu thông báo không thụ lý thì cần yêu cầu giải trình quá trình xử lý hồ sơ.

Thứ ba, gửi văn bản đến Hiệu trưởng/Nhà trường yêu cầu:

1.     xác định căn cứ nào cho rằng người giảng viên cố ý cung cấp thông tin sai sự thật;

2.     thu hồi hoặc đính chính nội dung không có căn cứ trong Thông báo;

3.     chấm dứt việc tiếp tục phổ biến thông tin về danh tính người tố cáo;

4.     không sử dụng nội dung chưa được cơ quan có thẩm quyền kết luận để đánh giá, xếp loại hoặc xử lý kỷ luật;

5.     đính chính hoặc cập nhật lại hồ sơ viên chức nếu đã đưa thông tin không chính xác vào hồ sơ.

Thứ tư, nếu việc cảnh báo kỷ luật, đánh giá viên chức, điều chuyển công tác hoặc các biện pháp bất lợi tiếp tục xảy ra, bạn có thể làm văn bản yêu cầu áp dụng biện pháp bảo vệ người tố cáo. Điều 57 Luật Tố cáo cho phép áp dụng các biện pháp như tạm đình chỉ hoặc hủy bỏ quyết định kỷ luật/quyết định xâm phạm quyền lợi, khôi phục vị trí công tác, thu nhập và xử lý người có hành vi trả thù, trù dập, đe dọa người tố cáo.

Nếu cần tư vấn thêm, bạn vui lòng liên hệ với chúng tôi theo thông tin dưới đây:

Công ty Luật TNHH T2H

Trụ sở: G4-4A, Tập thể 708, xã Ngọc Hồi, thành phố Hà Nội

VP giao dịch: Số 02, ngõ 115 Chiến Thắng, phường Thanh Liệt, thành phố Hà Nội

Tel: 02422429900 – 0989656682

E-mail: huong.le@t2h.vn - contact.t2h@t2h.vn

Trân trọng!

Luật sư Lê Thị Thu Hương.

Chào bạn,

Vấn đề bạn hỏi luật sư trả lời như sau:

Theo thông tin bạn cung cấp, cần phân biệt rõ “không thụ lý tố cáo” với “kết luận tố cáo sai sự thật”. Đây là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau.

1. Về việc Hiệu trưởng công khai danh tính người tố cáo

Khoản 1 Điều 9 Luật Tố cáo 2018 quy định người tố cáo có quyền được bảo đảm bí mật họ tên, địa chỉ, bút tích và các thông tin cá nhân khác. Đồng thời, khoản 3 và khoản 8 Điều 8 Luật này nghiêm cấm việc tiết lộ thông tin làm lộ danh tính, cũng như đe dọa, trả thù, trù dập, xúc phạm người tố cáo.

Do đó, nếu Hiệu trưởng là người bị tố cáo nhưng đã biết và công khai danh tính người tố cáo trong thông báo gửi trong nội bộ Trường, thì cần xem xét rất nghiêm túc về tính phù hợp với quy định bảo vệ người tố cáo. Đặc biệt, nếu việc công khai nhằm gây áp lực, cảnh báo hoặc gây bất lợi cho người tố cáo thì càng cần được cơ quan có thẩm quyền xem xét.

2. “Không thụ lý” không đồng nghĩa với “tố cáo sai sự thật”

Theo Điều 24 và Điều 29 Luật Tố cáo 2018, cơ quan có thẩm quyền có thể không thụ lý khi tố cáo không đủ điều kiện theo luật, chẳng hạn không thuộc thẩm quyền hoặc nội dung chưa có đủ cơ sở để xác định người vi phạm, hành vi vi phạm.

Việc xác định người tố cáo cố ý tố cáo sai sự thật phải có căn cứ riêng. Luật Tố cáo quy định người tố cáo có nghĩa vụ chịu trách nhiệm về nội dung tố cáo; tuy nhiên, không thể chỉ từ việc “không thụ lý” mà mặc nhiên kết luận người tố cáo cố ý cung cấp thông tin sai sự thật.

Vì vậy, nếu văn bản của Ủy ban chỉ thông báo không thụ lý mà không có kết luận rằng giảng viên tố cáo sai sự thật, thì việc Hiệu trưởng tự diễn giải “không thụ lý = cố ý cung cấp sai sự thật” là chưa có cơ sở để khẳng định.

3. Về việc cảnh báo xử lý kỷ luật và đưa văn bản vào hồ sơ viên chức

Việc một viên chức thực hiện quyền tố cáo theo đúng quy định pháp luật không đương nhiên là hành vi vi phạm kỷ luật.

Luật Viên chức quy định viên chức được pháp luật bảo vệ trong hoạt động nghề nghiệp; đồng thời việc xử lý kỷ luật phải căn cứ vào hành vi vi phạm, tính chất và mức độ vi phạm, chứ không thể chỉ dựa vào việc viên chức đã gửi đơn tố cáo.

Đáng lưu ý, Luật Viên chức cũng quy định người có thẩm quyền xử lý kỷ luật phải tuân thủ trình tự, thủ tục; viên chức nếu bị xử lý kỷ luật mà thấy không thỏa đáng có quyền khiếu nại, khởi kiện hoặc yêu cầu giải quyết theo quy định pháp luật.

Việc ghi văn bản vào “Hồ sơ viên chức” cũng cần phân biệt: một thông báo cảnh báo không đương nhiên là quyết định kỷ luật và không đồng nghĩa với việc viên chức đã bị xử lý kỷ luật. Nếu chưa có quyết định xử lý kỷ luật hợp pháp thì không nên mặc nhiên coi văn bản này là một hình thức kỷ luật.

4. Giảng viên nên làm gì?

Theo tôi, trước hết nên bảo toàn chứng cứ, gồm:

• Đơn tố cáo đã gửi và các tài liệu, chứng cứ kèm theo;
• Giấy biên nhận hoặc bằng chứng đã gửi đơn;
• Văn bản của Ủy ban/Thanh tra về việc không thụ lý;
• Toàn bộ thông báo của Hiệu trưởng;
• Chứng cứ thể hiện việc danh tính người tố cáo bị công khai;
• Email, tin nhắn, biên bản họp hoặc tài liệu khác liên quan đến việc cảnh báo kỷ luật.

Sau đó, giảng viên có thể gửi đơn kiến nghị/khiếu nại đến cơ quan có thẩm quyền quản lý Trường, đề nghị kiểm tra:

1. Căn cứ pháp lý nào cho phép Hiệu trưởng công khai danh tính người tố cáo;
2. Căn cứ nào để kết luận việc không thụ lý đồng nghĩa với tố cáo sai sự thật;
3. Căn cứ pháp lý của việc cảnh báo xử lý kỷ luật;
4. Căn cứ và mục đích của việc đưa thông báo vào hồ sơ viên chức;
5. Yêu cầu chấm dứt việc gây bất lợi hoặc trù dập do thực hiện quyền tố cáo nếu có căn cứ.

Nếu sau đó có quyết định kỷ luật hoặc quyết định hành chính cụ thể ảnh hưởng đến quyền, lợi ích của giảng viên, cần xem xét sử dụng thủ tục khiếu nại hoặc khởi kiện phù hợp.

Đặc biệt, nếu có căn cứ cho rằng việc công khai danh tính và cảnh báo kỷ luật được sử dụng để gây áp lực, trả đũa hoặc trù dập người tố cáo thì có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét theo Điều 8 Luật Tố cáo 2018; hành vi vi phạm các quy định về tố cáo, tùy tính chất và mức độ, có thể bị xử lý theo Điều 65 của Luật này.

Tuy nhiên, để kết luận Hiệu trưởng đã vi phạm ở mức độ nào, cần xem chính xác nội dung Thông báo, cách thức công khai danh tính và văn bản “không thụ lý” của Ủy ban/Thanh tra. Bạn nên giữ nguyên bản gốc các tài liệu này để đối chiếu.

Nếu bạn cần thông tin thêm về dịch vụ tư vấn, vui lòng gọi tổng đài i-Law để được giải đáp.
Nếu bạn vừa lòng với nội dung trả lời, vui lòng đánh giá câu trả lời để ủng hộ Luật sư Nguyễn Thanh Hải.

Luật sư Nguyễn Thanh Hải.