Vi phạm quyền lao động

Chào bạn,

Với trường hợp bạn trình bày, luật sư tư vấn như sau:

Trước hết, cần xác định bản chất quan hệ giữa bạn và công ty. Việc không ký hợp đồng lao động bằng văn bản không đồng nghĩa với việc không tồn tại quan hệ lao động. Nếu trên thực tế:

• Công ty quản lý, điều hành công việc của bạn;
• Quy định thời gian làm việc, KPI, nội quy;
• Trả lương hoặc tiền công định kỳ;
• Bạn làm việc dưới sự quản lý, giám sát của công ty,

thì quan hệ này có thể được xác định là quan hệ lao động theo quy định của Bộ luật Lao động 2019, dù các bên không ký hợp đồng bằng văn bản. Trường hợp này, việc công ty không ký hợp đồng lao động bằng văn bản có thể là hành vi vi phạm quy định về giao kết hợp đồng lao động.

Đối với các vấn đề bạn hỏi:

1. Công ty có quyền không cho bạn nghỉ việc và "giam đại lý" 01 năm không?

Nếu đây là quan hệ lao động thì:

• Người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng theo quy định của Bộ luật Lao động, chỉ cần đáp ứng điều kiện về thời hạn báo trước (nếu thuộc trường hợp phải báo trước).
• Pháp luật không cho phép người sử dụng lao động cấm người lao động chuyển sang làm việc cho đơn vị khác, trừ trường hợp có thỏa thuận hợp pháp về bảo vệ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ theo quy định của pháp luật.

Do đó, nếu công ty chỉ viện dẫn "hợp đồng TikTok" hoặc quy định nội bộ mà không có căn cứ pháp lý rõ ràng thì việc không cho bạn nghỉ việc hoặc giữ agency nhằm ngăn cản bạn làm việc cho đơn vị khác là rất khó có cơ sở pháp lý.

Nếu giữa bạn và công ty không phải quan hệ lao động mà là quan hệ hợp tác kinh doanh hoặc dịch vụ thì quyền và nghĩa vụ của các bên sẽ phụ thuộc vào thỏa thuận đã xác lập. Tuy nhiên, công ty vẫn phải chứng minh họ có quyền thực hiện việc khóa hoặc giữ agency theo đúng thỏa thuận đó.

2. Việc "giam đại lý" khiến bạn không thể livestream có vi phạm pháp luật không?

Nếu việc giữ agency làm bạn không thể:

• tiếp tục khai thác tài khoản;
• livestream để tạo thu nhập;
• hợp tác với đơn vị khác,

trong khi công ty không có căn cứ theo hợp đồng hoặc theo quy định của TikTok thì hành vi này có thể bị xem là xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của bạn, đồng thời có thể làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu bạn chứng minh được:

• hành vi trái pháp luật của công ty;
• thiệt hại thực tế về thu nhập;
• mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và thiệt hại.

Ngoài ra, nếu công ty lợi dụng quyền quản trị agency để hạn chế quyền làm việc của bạn thì đây cũng là tình tiết cần được cơ quan có thẩm quyền xem xét.

3. Tài khoản TikTok có được xem là tài sản không?

Pháp luật Việt Nam hiện chưa có quy định khẳng định tài khoản TikTok là tài sản theo nghĩa truyền thống.

Tuy nhiên:

• tài khoản mạng xã hội có giá trị thương mại;
• có lượng người theo dõi;
• tạo ra doanh thu ổn định;
• là công cụ hành nghề của bạn,

thì quyền quản lý, quyền khai thác tài khoản và các lợi ích phát sinh từ tài khoản là quyền, lợi ích hợp pháp cần được pháp luật bảo vệ.

Nếu tài khoản do chính bạn tạo lập, xây dựng thương hiệu cá nhân và công ty chỉ đóng vai trò quản lý agency thì việc công ty cố tình ngăn cản bạn khai thác tài khoản có thể bị xem là xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp và có thể phải bồi thường nếu gây thiệt hại.

Ngược lại, nếu tài khoản được công ty tạo lập, sở hữu hoặc quản lý theo chính sách của TikTok thì cần xem xét cụ thể quyền quản trị tài khoản và các điều khoản đã thỏa thuận.

4. Bạn nên thực hiện những thủ tục gì?

Bạn nên thực hiện theo trình tự sau:

1. Thu thập toàn bộ chứng cứ:
• lịch sử thanh toán tiền lương;
• tin nhắn trao đổi;
• email;
• quy định của công ty;
• thông báo "giam đại lý";
• dữ liệu chứng minh công ty quản lý bạn như một người lao động.
2. Gửi văn bản yêu cầu công ty:
• xác nhận việc chấm dứt quan hệ;
• chấm dứt việc hạn chế agency;
• trả lời bằng văn bản căn cứ pháp lý của việc "giam đại lý".
3. Nếu xác định là quan hệ lao động:
• gửi đơn đến Hòa giải viên lao động;
• sau đó có thể khởi kiện tại Tòa án khu vực có thẩm quyền nếu tranh chấp không được giải quyết hoặc thuộc trường hợp được khởi kiện trực tiếp theo quy định.
4. Nếu đây là tranh chấp dân sự hoặc hợp đồng hợp tác:
• có thể khởi kiện yêu cầu Tòa án buộc công ty chấm dứt hành vi cản trở, bồi thường thiệt hại (nếu có căn cứ).

Lưu ý

Bạn có nhắc đến việc công ty yêu cầu giải quyết theo "hợp đồng TikTok". Để đánh giá chính xác quyền của các bên, cần xem các tài liệu như:

• hợp đồng với agency (nếu có);
• điều khoản tham gia TikTok Agency;
• tài khoản TikTok đứng tên ai;
• agency do ai quản lý;
• email hoặc thông báo từ TikTok liên quan đến việc chuyển agency.

Đây là những chứng cứ rất quan trọng để xác định công ty có thực sự có quyền giữ agency hay không.

Nếu bạn cần luật sư, hãy liên hệ i-Law để được tư vấn.

Nếu bạn vừa ý với nội dung tư vấn, vui lòng để lại nhận xét trên diễn đàn để mọi người tham khảo.

Luật sư Nguyễn Thanh Hải.

Chào bạn,

Căn cứ theo thông tin bạn cung cấp, tôi tư vấn cho bạn như sau:

Thứ nhất, về việc không ký hợp đồng lao động bằng văn bản và quyền nghỉ việc

Cần xác định mối quan hệ giữa bạn và công ty là quan hệ lao động hay quan hệ hợp tác, bởi việc không ký hợp đồng lao động bằng văn bản không đồng nghĩa với việc giữa hai bên không tồn tại quan hệ lao động.

Điều 13. Hợp đồng lao động

1. Hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả công, tiền lương, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động.

Trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì được coi là hợp đồng lao động.

Theo khoản 1 Điều 13 Bộ luật Lao động năm 2019, nếu giữa các bên có thỏa thuận về việc làm có trả lương, tiền công và có sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì dù hợp đồng được gọi bằng tên khác hoặc không được lập thành hợp đồng lao động bằng văn bản, vẫn có thể được xác định là hợp đồng lao động.

Điều 14. Hình thức hợp đồng lao động

1. Hợp đồng lao động phải được giao kết bằng văn bản và được làm thành 02 bản, người lao động giữ 01 bản, người sử dụng lao động giữ 01 bản, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này.

Hợp đồng lao động được giao kết thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử có giá trị như hợp đồng lao động bằng văn bản.

Bên cạnh đó, theo Điều 14 Bộ luật Lao động năm 2019, hợp đồng lao động về nguyên tắc phải được giao kết bằng văn bản (trừ một số trường hợp luật cho phép giao kết bằng lời nói hoặc thông qua phương tiện điện tử).

Như bạn trình bày, trong quá trình làm việc bạn phải thực hiện KPI, tuân thủ quy định của công ty, được công ty quản lý và trả thu nhập. Nếu các yếu tố này được chứng minh thì có cơ sở để cơ quan có thẩm quyền xem xét xác định giữa bạn và công ty tồn tại quan hệ lao động.

Trường hợp được xác định là quan hệ lao động thì theo Điều 35 Bộ luật Lao động năm 2019, người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động khi đáp ứng điều kiện về thời hạn báo trước theo quy định. Người sử dụng lao động không có quyền buộc người lao động tiếp tục làm việc hoặc tự ý hạn chế quyền chuyển sang làm việc cho đơn vị khác nếu pháp luật hoặc thỏa thuận hợp pháp giữa các bên không có quy định.

Ngược lại, nếu cơ quan có thẩm quyền xác định đây là quan hệ hợp tác dân sự hoặc hợp đồng dịch vụ, thì quyền và nghĩa vụ của các bên sẽ được giải quyết theo nội dung thỏa thuận đã giao kết và quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015. Khi đó, cần xem xét cụ thể các điều khoản trong hợp đồng hoặc thỏa thuận agency với công ty và chính sách của TikTok.

Thứ hai, về việc công ty giam đại lý khiến bạn không thể sử dụng tài khoản TikTok để làm việc và tạo thu nhập

Theo Điều 10 Bộ luật Lao động năm 2019 cũng ghi nhận người lao động có quyền làm việc, tự do lựa chọn việc làm, nghề nghiệp và nơi làm việc.

Do đó, nếu việc công ty giữ agency hoặc từ chối chuyển agency chỉ nhằm ngăn cản bạn tiếp tục hoạt động livestream, khiến bạn không thể sử dụng tài khoản TikTok để tạo thu nhập mà không có căn cứ pháp lý hoặc căn cứ hợp đồng hợp lệ, thì hành vi này có dấu hiệu xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của bạn.

Tuy nhiên, hiện nay TikTok có cơ chế quản lý Agency và việc chuyển Agency có thể chịu sự điều chỉnh bởi chính sách của TikTok hoặc thỏa thuận giữa Agency và người sáng tạo.

Nếu công ty không chứng minh được căn cứ pháp lý hoặc căn cứ hợp đồng để giữ Agency trong thời hạn 01 năm thì việc hạn chế quyền làm việc và tạo thu nhập của bạn là không có cơ sở.

Thứ ba, về việc giữ hoặc ngăn cản bạn khai thác tài khoản TikTok có phải là hành vi xâm phạm quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng tài sản hay không

Pháp luật luật Việt Nam chưa có quy định xác định chính xác tài khoản mạng xã hội là một loại tài sản hay không theo BLDS năm 2015.

Tuy nhiên, nếu tài khoản TikTok do bạn trực tiếp tạo lập, đứng tên bạn, bạn là người xây dựng hình ảnh, nội dung, lượng người theo dõi và tài khoản này là nguồn tạo ra thu nhập chính thì quyền quản lý và khai thác tài khoản là quyền và lợi ích hợp pháp cần được bảo vệ.

Trong trường hợp công ty tự ý giữ quyền quản trị hoặc sử dụng quyền quản lý Agency để ngăn cản bạn khai thác tài khoản, gây thiệt hại đến hoạt động nghề nghiệp và thu nhập của bạn mà không có căn cứ hợp pháp, thì tùy từng trường hợp, bạn có thể yêu cầu: Chấm dứt hành vi cản trở; Khôi phục quyền quản lý hoặc quyền khai thác tài khoản (nếu thuộc quyền của bạn);  Bồi thường thiệt hại nếu chứng minh được thiệt hại thực tế phát sinh theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015.

Việc này không đồng nghĩa với việc mặc nhiên được xác định là hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ theo Luật Sở hữu trí tuệ. Chỉ khi có hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan hoặc các đối tượng được bảo hộ theo Luật Sở hữu trí tuệ thì mới áp dụng các quy định của luật này.

Thứ tư, về thủ tục và cơ quan có thẩm quyền bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp:

Để bảo vệ quyền lợi của mình, trước hết bạn nên thu thập đầy đủ các tài liệu, chứng cứ như: Tin nhắn, email hoặc thông báo giao việc; Quy định nội bộ, KPI, lịch livestream; Chứng từ trả lương, sao kê nhận tiền; Các thông báo của công ty về việc không cho nghỉ việc hoặc giữ Agency; Thỏa thuận Agency, hợp đồng hoặc điều khoản TikTok (nếu có); Chứng cứ thể hiện tài khoản TikTok do bạn quản lý, xây dựng và khai thác.

Sau đó, bạn có thể thực hiện theo trình tự sau:

1. Gửi văn bản yêu cầu công ty giải quyết việc chấm dứt hợp tác hoặc chấm dứt quan hệ lao động, đồng thời nêu rõ căn cứ pháp lý của việc phản đối quyết định giữ Agency.

2. Nếu giữa hai bên được xác định là quan hệ lao động và công ty không giải quyết, bạn có thể yêu cầu Hòa giải viên lao động giải quyết tranh chấp (đối với các trường hợp pháp luật quy định phải hòa giải trước), hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền để yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

3. Trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật lao động, bạn cũng có thể phản ánh đến cơ quan thực hiện chức năng thanh tra lao động theo quy định hiện hành để được xem xét, xử lý theo thẩm quyền.

Để có cơ sở tư vấn chính xác hơn, bạn vui lòng cung cấp thêm một số thông tin sau:

1. Khi tham gia làm việc với công ty, bạn có ký bất kỳ hợp đồng, thỏa thuận hợp tác, điều khoản Agency hoặc điều khoản điện tử nào với công ty hoặc TikTok không? Nếu có, nội dung về việc chấm dứt hợp tác và chuyển/giữ Agency được quy định như thế nào?

2. Trong quá trình làm việc, công ty có quản lý thời gian làm việc, giao KPI, chấm công, xử lý kỷ luật và trả lương định kỳ cho bạn hay không?

3. Tài khoản TikTok hiện do ai đứng tên đăng ký, ai giữ quyền đăng nhập, quyền xác minh và quyền quản trị tài khoản?

4. Công ty thông báo giam Agency trong 01 năm bằng văn bản, tin nhắn hay chỉ thông báo bằng lời nói?

Nếu cần tư vấn thêm, bạn vui lòng liên hệ với chúng tôi theo thông tin dưới đây:

Công ty Luật TNHH T2H

Trụ sở: G4-4A, Tập thể 708, xã Ngọc Hồi, thành phố Hà Nội

VP giao dịch: Số 02, ngõ 115 Chiến Thắng, phường Thanh Liệt, thành phố Hà Nội

Tel: 02422429900 – 0989656682

E-mail: huong.le@t2h.vn - contact.t2h@t2h.vn

Trân trọng!

Luật sư Lê Thị Thu Hương.

Chào bạn, Công ty Luật VKE đã tiếp nhận trường hợp của bạn liên quan đến việc tranh chấp giữa Idol Livestream và công ty quản lý (Agency) về vấn đề giữ đại lý TikTok (giam MCN/Agency). Đây là một tranh chấp công nghệ - lao động rất mới và phổ biến hiện nay.

Dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tính đến năm 2026 (Bộ luật Lao động 2019, Bộ luật Dân sự 2015 và các quy định quản lý không gian mạng), VKE xin giải đáp 4 câu hỏi của bạn một cách ngắn gọn, đúng trọng tâm như sau:

⚖️ 1. Không ký hợp đồng giấy, công ty có quyền giữ đại lý TikTok 1 năm không?

• Về quan hệ lao động: Theo Điều 13 Bộ luật Lao động, dù không ký hợp đồng bằng văn bản nhưng nếu hai bên có thỏa thuận về việc làm có trả công, có sự quản lý, giám sát của công ty (giao KPI, kiểm soát giờ giấc) thì thỏa thuận đó vẫn được coi là Hợp đồng lao động.

• Quyền nghỉ việc: Vì là hợp đồng không xác định thời hạn hoặc hợp đồng miệng, bạn có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng và chỉ cần báo trước 45 ngày (hoặc 30 ngày tùy loại hình). Công ty không có quyền cấm bạn nghỉ việc.

• Về việc giữ đại lý: Việc tự ý "giam đại lý 1 năm" mà không có điều khoản phạt vi phạm được hai bên ký kết bằng văn bản rõ ràng trước đó là hành vi hoàn toàn vô căn cứ và trái pháp luật. "Hợp đồng TikTok" (chính sách kỹ thuật của nền tảng) không thể thay thế và không được cao hơn Luật tối cao của quốc gia.

🔍 2 & 3. Việc "giam đại lý" cản trở bạn kiếm sống có vi phạm pháp luật và xâm phạm tài sản không?

• CÓ VI PHẠM NGHIÊM TRỌNG. Hành vi cố tình giam tài khoản/đại lý để cản trở bạn làm việc tại nơi khác đã vi phạm quyền tự do lựa chọn việc làm, quyền lao động của công dân được bảo hiến.

• Xâm phạm quyền sở hữu tài sản: Tài khoản TikTok (nếu do bạn tự lập, sử dụng hình ảnh, danh tiếng cá nhân của bạn để xây dựng) được coi là một dạng "Tài sản quyền sở hữu trí tuệ/Quyền tài sản" của cá nhân bạn theo Bộ luật Dân sự. Việc Agency lợi dụng công cụ kỹ thuật để "giam khóa" kênh, ngăn cản bạn khai thác nguồn thu nhập từ chính hình ảnh của mình là hành vi xâm phạm quyền sử dụng, định đoạt tài sản của cá nhân, gây thiệt hại thực tế và phải bồi thường.

📊 4. BẢNG PHƯƠNG ÁN HÀNH ĐỘNG KHẦN CẤP ĐỂ ĐÒI LẠI KÊNH

🛠️ Lời khuyên hành động ngay từ Luật sư VKE:

Bạn hãy gửi một thông điệp đanh thép cho phía công ty: “Tôi và công ty không có hợp đồng lao động hay hợp đồng đại lý bằng văn bản. Việc công ty tự ý giam đại lý TikTok của tôi 1 năm là hành vi vi phạm quyền lao động và xâm phạm quyền sở hữu tài sản cá nhân theo Bộ luật Dân sự. Tôi đã lập vi bằng các tin nhắn đe dọa của công ty. Nếu công ty không chủ động làm thủ tục giải phóng kênh (Unlink) cho tôi trong vòng 3 ngày tới, tôi sẽ gửi đơn tố cáo lên Sở Lao động TP.HCM, đồng thời gửi hồ sơ vi phạm của Agency lên trực tiếp Văn phòng TikTok Việt Nam để yêu cầu can thiệp cưỡng chế gỡ đại lý.”

📌 Tóm lại: Công ty đang "bắt nạt" bạn về mặt kỹ thuật trên app TikTok chứ họ hoàn toàn sai về mặt luật pháp. Hãy làm căng bằng cách khiếu nại trực tiếp lên TikTok Việt Nam và dùng sức ép Sở Lao động để buộc họ phải nhả kênh ra cho bạn.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ℹ️ Thông tin này được biên soạn nhằm mục đích phổ biến kiến thức pháp luật và chỉ mang tính chất tham khảo.

🚫 Nội dung không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý cho từng vụ việc cụ thể. Việc áp dụng quy định pháp luật có thể khác nhau tùy theo hồ sơ, tình tiết thực tế và các văn bản pháp luật hiện hành tại thời điểm áp dụng.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🏢 CÔNG TY LUẬT VKE | VKE CONSULT LAW OFFICE

📞 Zalo | WhatsApp: 0944 501 512

📍 Địa chỉ: Tầng 6, Tòa nhà VVA, 279 Lý Tự Trọng, P. Bến Thành, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh

Luật sư Trương Phú Nhân.

Chào bạn, đối với vụ việc của bạn, Luật sư tư vấn như sau:

1.    Không ký hợp đồng lao động vẫn có thể tồn tại quan hệ lao động hợp pháp

Việc người lao động và doanh nghiệp không ký hợp đồng lao động bằng văn bản không đồng nghĩa với việc không tồn tại quan hệ lao động. Nếu trên thực tế người lao động làm việc theo sự quản lý, điều hành của doanh nghiệp và được trả lương thì vẫn có thể được xác định là quan hệ lao động theo quy định của Bộ luật Lao động.

Do đó, dù làm việc thông qua agency hay chưa được ký hợp đồng lao động, người lao động vẫn được pháp luật bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp nếu có đủ căn cứ chứng minh quan hệ lao động thực tế.

2.    Người lao động có quyền đơn phương nghỉ việc khi tuân thủ thời hạn báo trước, trừ khi có thỏa thuận về cam kết thời gian làm việc

Bộ luật Lao động cho phép người lao động được đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động mà không cần nêu lý do, miễn là thực hiện đúng thời hạn báo trước theo quy định đối với từng loại hợp đồng.

Tuy nhiên, nếu giữa người lao động và doanh nghiệp có thỏa thuận hợp pháp về cam kết thời gian làm việc (chẳng hạn sau khi được doanh nghiệp đào tạo hoặc có thỏa thuận riêng về thời hạn làm việc) thì người lao động phải thực hiện theo cam kết đó. Trường hợp vi phạm cam kết, người lao động có thể phải bồi thường theo nội dung đã thỏa thuận hoặc theo quy định của pháp luật.

3.     Việc công ty giữ giấy tờ hoặc giam agency là không có căn cứ, xâm phạm quyền lợi của người lao động

Pháp luật lao động nghiêm cấm người sử dụng lao động giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động hoặc áp dụng các biện pháp nhằm hạn chế quyền chấm dứt hợp đồng lao động của họ.

Do đó, nếu công ty giữ giấy tờ của người lao động hoặc giữ agency nhằm gây sức ép, cản trở việc nghỉ việc thì đây là hành vi không có căn cứ pháp lý và có dấu hiệu xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động.

4.    Các biện pháp người lao động có thể thực hiện

Để bảo vệ quyền lợi của mình, bạn có thể áp dụng các biện pháp:

i)      Yêu cầu doanh nghiệp hoặc agency trả lại giấy tờ, chấm dứt hành vi cản trở việc nghỉ việc;

ii)     Thu thập các tài liệu chứng minh quan hệ lao động như email, tin nhắn, bảng chấm công, bảng lương, quyết định phân công công việc hoặc các chứng cứ khác;

iii)    Gửi đơn khiếu nại đến doanh nghiệp hoặc phản ánh đến cơ quan quản lý lao động có thẩm quyền;

iv)    Trường hợp quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm mà không được giải quyết, người lao động có thể khởi kiện tại Tòa án để yêu cầu bảo vệ quyền lợi của mình theo quy định của pháp luật. 

Luật sư Lê Thị Hoa.